Gençlerin çevre duyarlılığı kapsamında geri dönüşüm ve "yeşil tüketim" alışkanlıklarına sosyolojik bakış

Çevre, en genel anlamıyla insanlığın hayatını sürdürebilmesi için gerekli olan tüm madde ve faaliyetleri kapsayan alanı ifade etmektedir. Bu nedenle insan, çevreye bağımlı bir varlıktır. Bireyler çevre ile sürekli etkileşim halindedir yani hem ondan etkilenmekte hem de onu etkilemektedir. Tarih boyunca yaşanan gelişmelerle birlikte insan-doğa ilişkisi çeşitli değişimlere uğramıştır. Bu bağlamda araştırmada öncelikle insan-çevre ilişkisinde bir dönüm noktası olan "Aydınlanma Dönemi" öncesi insan-doğa ilişkisi ve "Aydınlanma Dönemi" sonrası insan-doğa ilişkisine yer verilmiştir. Devamında ise çevre sorunlarının farklı bir boyuta evrilme nedeni olan "Sanayi Devrimi" ve yaratmış olduğu çevre sorunlarına değinilmiştir. Fabrikalarda yapılan üretim, yapısı gereği doğal kaynaklara bağımlıdır. Üretimin devamının sağlanması adına fabrikalar kontrolsüz biçimde hammadde arayışlarına girmiştir. Tüm bu geri dönüşümsüz üretim faaliyetleri ve enerjinin kontrolsüz kullanımı; hava, su ve toprak kirliliğine neden olmuş ve doğal kaynakların tüketimini bilinçsizce hızlandırmıştır. Katı, sıvı ve gaz atıklarının filtrelenmeden doğaya bırakılması insanlığın ve tüm canlıların yaşamı için bir tehdit oluşturmuştur. Bu bağlamda yaşanan teknolojik gelişmelerin çevresel sonuçların gelecek kuşaklar için ne gibi sorunlar teşkil ettiği ifade edilerek konu kapsamında "Sürdürülebilir Kalkınma" ve "Döngüsel Ekonomi" modellerinin çevre sağlığına olabileceği katkı üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda küresel çapta insanlığın ve ekosistemin sağlığını ve yaşamını tehdit eden çevresel sorunların yönetimi ve azaltılması konusunda gelecek kuşakların önemli yapı taşı olan gençlerin sorumlu üretim ve tüketim kapsamında çevre ile ilgili farkındalıklarını anlamak üzerine sorular yöneltilmiştir. Belirtilenlere ek olarak gençlerin sorumlu üretim ve tüketim davranışlarını açıklamaya çalışan bu araştırmada nitel bir araştırma yöntemi tercih edilmiştir. Araştırmanın bulguları 18-24 yaş aralığında bulunan 16 gençle (8 erkek 8 kadın) yapılan derinlemesine görüşmeler yoluyla elde edilmiştir. Araştırmada gençlerin sorumlu üretim ve tüketim davranışları ile ilgili olarak çevre duyarlılığı taşıdıkları anlaşılmıştır. Ancak davranışların sürdürülebilir kılınmasında gençlerin bireysel, toplumsal, ekonomik ve altyapısal problemlerin bir engel olduğu konusu da araştırmanın diğer bulguları arasında yer almıştır. Bununla birlikte katılımcı ifadelerinden hareketle yeşil tüketim kavramının ve kültürünün bilgisizlik ve ekonomik problemler nedeni ile bilinirliğinin ve tercih edilebilirliğinin zor olduğu anlaşılmıştır. Bu noktada devletin, belediyelerin, çevresel kurum ve kuruluşların gerekli bilgilendirme, reklam ve ekonomi politikalarında yapılacak olacak yeniliklerin gereklilikleri katılımcılar tarafından ifade edilmiştir.