Gölbaşı (Ankara) bölgesindeki küçük kerkenez'in (Falco naumanni, Fleischer, 1818) üreme başarısı, habitat ve besin tercihleri üzerine araştırmalar

Bu tez çalışması, Gölbaşı (Ankara) bölgesinde üreyen Küçük kerkenez (Falco naumanni) populasyonunun 2016 yılındaki üreme başarısının, besin ve habitat tercihlerinin belirlenmesi amacı ile yapılmıştır. Ayrıca, türün alanda gösterdiği üreme davranışları zaman çizelgesi kullanılarak sunulmuştur. Üreme yeri olan Yavrucuk Mahallesi ile yakın çevresindeki uygun çatı özelliğine sahip diğer potansiyel üreme alanları (Gökçehöyük, Hacımuratlı ve Velihimmetli Mahalleleri) habitat yönünden karşılaştırılmıştır. Elde edilen besin tercihi ile ilgili bulgular ise geçmiş yıllarda yapılan benzer diyet çalışmalarıyla karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. 17 Şubat–1 Ekim tarihleri arasında toplam 97 günlük arazi çalışması yapılmıştır. Türün, 22 Mart–30 Eylül tarihleri arasında üreme alanında bulunduğu belirlenmiştir. Alanda çift olarak tespit edilen 35 çift içinden 13 çift ortalama kuluçka büyüklüğü "5,17±0,41 yumurta/yuva" olarak başarılı üreme göstermiştir. Ortalama "1,50±1,64 birey/yuva" tüylenme başarısı ile toplam 33 yavru uçurmuştur. Bu verilere göre türün üreme başarısı, alanda devamlılığını sağlamak açısından düşük bir oran olan %37,14 olarak bulunmuştur. Predasyon nedeniyle telef olan yumurta sayısı yuva başına "0,67±1,21 yumurta/yuva" olarak ve tüylenme bitene kadar telef olan yavru sayısı ise ortalama "1,67±1,97 birey/yuva" olarak hesaplanmıştır. Nisan, Mayıs, Haziran ve Temmuz aylarında üreme alanında toplam 337 adet kusuk toplanmıştır. Bu kusuklardan bütün özelliğini koruyan 309 adet kusuğun ortalama boyut ve ağırlıkları "en=12,22 mm, boy=22,67 mm, yükseklik= 9,84 mm ve ağırlık=0,57 g" olarak ölçülmüştür. Kusuk analizi sonucunda ise literatür bilgileriyle paralel olarak besin tercihini başta Orthoptera ve Coleoptera grupları ağırlıklı olmak üzere omurgasızların oluşturduğu bulunmuştur. Kusuklarda Rodentia ve Sauria (kertenkele) parçalarına da sıklıkla rastlanılmıştır. Habitat karşılaştırmaları sonucunda ise türün yalnızca, diğer yerleşkelere göre daha fazla tarlalık alana sahip olan ve ormanlık alanı bulunmayan, türün üreme ve beslenmesi için en uygun habitatı oluşturan Yavrucuk Mahallesi'nde ürediği belirlenmiştir. Türün sadece Yavrucuk Mahallesi'nde ürüyor olması, buradaki populasyon devamlılığının sağlanabilmesi için alanın korunmasını gerektirmektedir. Arazi çalışmaları sırasında, türü tehdit edebilecek etken olarak belirlenen bina dönüşümlerinden dolayı yuva yeri kayıpları, yeni yuva yerleri oluşturularak giderilebilir ve türün alandaki devamlılığı sağlanabilir.