Kan kültüründen izole edilen karbapenem dirençli Klebsiella pneumoniae ve Escherichia coli suşlarında karbapenemaz varlığının fenotipik ve moleküler yöntemlerle araştırılması

Karbapenem grubu antibiyotikler çok ilaca dirençli Enterobacteriaceae enfeksiyonlarında önemli bir tedavi seçeneği olarak kabul edilmektedirler. Ancak, günümüzde bu grup ilaçları hidrolize eden enzimlerin ortaya çıkmasıyla karbapenemlere karşı direnç sıkça görülmeye başlanmıştır. Dünya genelinde bu dirençten sorumlu tutulan en önemli karbapenemazlar ve metallo-beta-laktamazlar KPC, OXA-48, NDM, VIM ve IMP enzimleri olarak bildirilmektedir. Dirençle ilgili önemli bir konu da heterojen direnç kavramıdır. Heterojen direnç kavramı tam anlaşılamamakla birlikte tedavi başarısı üzerinde önemli etkisi olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmada kan kültürlerinden izole edilen K.pneumoniae ve E.coli izolatlarının karbapenem direnci farklı yöntemlerle araştırılmış, karbapenemaz enzim varlığı fenotipik ve moleküler yöntemler kullanılarak saptanmıştır. Ayrıca karbapenemlere karşı heterojen direnç varlığı da araştırılmıştır. Çalışmamıza Ocak 2016 ve Ağustos 2018 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Klinik Patoloji Laboratuvarı Bakteriyoloji Ünitesine gönderilen kan kültürü örneklerinden izole edilen 105 E.coli ve 196 K.pneumoniae olmak üzere toplam 301 Enterobacteriaceae suşu dahil edilmiştir. Karbapenem direncine gradient test, disk difüzyon yöntemi, sensititre mikrodilüsyon, Phoenix otomatize sistemleri ile bakılırken, karbapenemaz varlığı CIM (Karbapenemaz İnaktivasyon Metodu), MHT (Modifiye Hodge Testi) ve Rosco konfirmasyon diski kullanılarak değerlendirilmiştir. KPC, VIM, IMP, NDM-1 ve OXA-48 karbapenemazlarını kodlayan gen bölgeleri de polimeraz zincir reaksiyonu (PZR) yöntemi kullanılarak araştırılmıştır. İzolatların 160'ında en az bir yöntem ile karbapenemlere azalmış duyarlılık veya direnç saptanmıştır. Karbapenem orta duyarlı veya dirençli bulunan izolatların 147'sinde (%91,8), karbapenemaz kodlayan genlerden en az birinin varlığı belirlenmiştir. Karbapenemaz enzimlerinden en sık OXA-48 (142/160;%88,7) saptanmış ve bunu sırasıyla NDM-1 (14/160;%8,7), VIM (5/160;%3,1) ve KPC (1/160;%0,6) izlemiştir. İzolatların hiç birinde IMP enzimi gözlenmemiştir. Karbapenemaz varlığını tespit etmek için kullanılan MHT ve CIM testlerinin duyarlılık ve özgüllüğü sırasıyla, %93,1-%94,1 ve %69,3-%97,4 bulunmuştur. Karbapenemaz konfirmasyon disk sonuçları ile PZR sonuçları karşılaştırıldığında ise uyum %93,2 olarak saptanmıştır. Çalışmada yer alan 21 izolat (%6,9) karbapenem heterodirençli olarak bulunmuş ve bu izolatların 18'inde (%85,7) OXA-48 enzimi saptanmıştır. Heterojen dirençli bulunan suşların 16'sı K.pneumoniae ve 5'i E.coli izolatıdır. Bizim çalışmamız OXA-48 pozitif K.pneumoniae izolatlarında yapılmış ikinci heterojen direnç çalışmadır. OXA-48 pozitif E.coli izolatlarında ise karbapenem heterodirencinin gösterildiği ilk çalışmadır.