Gölcük köyü ve çevresinin (Kestel, Bursa) florası

Bu çalışmada Bursa ilinin kuzeydoğusunda, Kestel ilçesi sınırları içerisinde yer alan Gölcük Köyü ve çevresinin floristik özellikleri belirlenmeye çalışılmıştır. Davis'in Grid Sistemine göre A2 karesinde yer alan araştırma sahasında, 2022-2023 yılları arasında gerçekleştirilen 19 arazi çalışması sonucunda toplam 519 bitki örneği toplanmış ve bu süreçte bitkilerle ilgili 2258 adet fotoğraf çekilmiştir. Bitkiler, mümkün olduğunca çiçekli veya meyveli oldukları dönemlerde toplanarak fotoğraflanmış; ardından mevcut kurallara uygun şekilde preslenip kurutulmuştur. Kurutulan örnekler, böcek gibi zararlılardan korunmak amacıyla soğutucuda muhafaza edilerek herbaryum materyaline dönüştürülmüştür. Toplanan bitki örneklerine, araziden toplanma sırasına göre herbaryum numarası verilmiş; bu numaralarla birlikte habitat özellikleri, toplanma tarihleri, deniz seviyesinden yükseklikleri ve koordinat bilgileri arazi defterine kaydedilmiştir. Bu çalışmalarda, Gölcük Köyü ve çevresinde 69 familyaya ait 229 cins ve 378 tür ile alt tür seviyesinde takson tespit edilmiştir. Bu taksonların 3 tanesi Pteridophyta, 375 tanesi Spermatophyta divizyosu üyesidir. Spermatophyta divizyosuna ait taksonların 4 tanesi Gymnospermae alt divizyosu; 371 tanesi Angiospermae alt divizyosu üyesidir. Angiospermae alt divizyosundan geriye kalan bitkilerin ise 333 tanesi Dicotyledonae ve 38 tanesi Monocotyledonae sınıfına aittir. Araştırma alanında en fazla cins çeşitliliğine sahip ilk 5 familyaya: Asteraceae 36 farklı cinsle (%15,72), Apiaceae 15 farklı cinsle (%6,55), Brassicaceae 14 farklı cinsle (%6,11), Fabaceae 12 farklı cinsle (%5,24), Lamiaceae 11 farklı cinsle (%4,80), Rosaceae 10 farklı cinsle (%4,37), Poaceae 10 farklı cinsle (%4,37), Ranunculaceae 8 farklı cinsle (%3,49), Liliaceae 8 farklı cinsle (%3,49) ve Boraginaceae 7 farklı cinsle (%3,06) ev sahipliği yapmaktadır. Araştırma alanında tespit edilen tür ve tür altı takson bakımından en zengin ilk 5 familya şunlardır: Asteraceae 58 takson (%15,34), Fabaceae 33 takson (%8,73), Rosaceae 23 takson (%6,08), Lamiaceae 23 takson (%6,08), Brassicaceae 17 takson (%4,50), Apiaceae 17 takson (%4,50), Ranunculaceae 16 takson (%4,23), Liliaceae 13 takson (%3,44), Poaceae 13 takson (%3,44), Scrophulariaceae 11 takson (%2,91). Alandaki takson bakımından en zengin cinsler ise 8 takson ile Trifolium (%2,12), 6 takson ile Medicago (%1,59), 6 takson ile Ranunculus (%1,59), 5 takson ile sırasıyla; Rumex (%1,32), Geranium (%1,32), Vicia (%1,32), Quercus (%1,32), 4 takson ile sırasıyla; Alyssum (%1,06), Malva (%1,06), Lathyrus (%1,06)'dur. Taksonların fitocoğrafik bölgelere göre dağılımı ve oranları şu şekildedir: Akdeniz elementine ait olanlar 63 takson (% 16.67), Avrupa-Sibirya elementine ait olanlar 50 takson (% 13,23), İran-Turan elementine ait olanlar 5 takson (% 1.32), ve çok bölgeli ya da bölgesi belirlenemeyenler ise 260 takson (% 68.78) olarak kaydedilmiştir. Çalışma alanı Akdeniz ve Avrupa-Sibirya fitocoğrafik bölgeleri arasında bir geçiş bölgesinde olup, bu durum farklı bitki türlerinin karışımını içermesine olanak tanır. İklim ve topografik çeşitlilik, bu bölgede çeşitli bitki türlerinin bir arada bulunmasını destekler. Geçiş bölgeleri, biyolojik çeşitlilik açısından zengin oldukları için, hem Akdeniz fitocoğrafik bölgesinin hem de Avrupa-Sibirya fitocoğrafik bölgesinin bitki türleriyle birlikte İran-Turan fitocoğrafik bölgesine ait bitki türlerini de barındırır. Fitocoğrafik bölgeler arasındaki bağlantılar, İran-Turan Fitocoğrafik Bölgesi'nin bitki türlerinin bu alanlara yayılmasını sağlar. Bu faktörler, çalışma alanında İran-Turan fitocoğrafik bölgesi'ne ait bitki türlerinin varlığını açıklamaktadır. Araştırma alanında yer alan taksonların hayat formlarına göre sınıflandırması şu şekildedir: Fanerofit, 48 takson (%12,70); Kamefit, 19 takson (%5,03); Hemikriptofit, 147 takson (%38,89); Kriptofit, 38 takson (%10,05); Terofit, 124 takson (%32,8); ve Vasküler parazit, 2 takson (%0,53). Endemik takson sayısı 4 olup alanın endemizm oranı %1.06 olarak belirlenmiştir. Çalışma alanımızdaki endemizm oranı, ülkemiz genel endemizm oranına kıyasla oldukça düşüktür. Özellikle son dönemde popüler hale gelen hobi bahçelerinin yaygınlığı, insanların doğaya yönelme ve organik tarım yapma arzusu nedeniyle tarım arazisi oluşturmak amacıyla doğal bitki örtüsünün tahrip edilmesine neden olmaktadır. Bu durum, habitatların zarar görmesine ve dolayısıyla endemik bitki türlerinin azalmasına yol açmaktadır.