Görme yetersizliği olan çocuklara serbest zamanlarını bağımsız şekilde yapılandırmanın öğretiminde etkinlik çizelgelerinin etkileri

Amaç: Bu araştırmanın amacı, görme yetersizliği olan çocuklara serbest zamanlarını bağımsız şekilde yapılandırmanın öğretiminde etkinlik çizelgelerinin etkilerini ortaya koymaktır. Bu amaçla artan bekleme süreli öğretimin görme yetersizliği olan çocukların çizelge takip etme becerisini kazanma ve sürdürme üzerindeki etkileri ile etkinlik çizelgelerinin, çocukların etkinlikle meşguliyet düzeylerini artırma ve sürdürmelerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Araştırmada ayrıca görme yetersizliği olan çocukların çizelge takip etme becerisini ve etkinlikle meşguliyet davranışını farklı ortam ve kişilerle genelleyip genellemedikleri ile etkinlik çizelgelerinin katılımcı çocuklar, öğretmenler ve ebeveynler tarafından kabul edilebilirliğinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırmaya bir ilkokulda yer alan özel eğitim sınıfına devam eden birincil tanısı görme yetersizliği olan ve yaşları sekiz ile 10 arasında değişen dört çocuk katılmıştır. Araştırmada tek-denekli deneysel araştırmalardan katılımcılar arası yoklama denemeli çoklu yoklama deseni kullanılmıştır. Araştırmada total görmeyen bir çocuk için dokunsal-nesne etkinlik çizelgesi, az gören diğer katılımcı çocuklar için uyarlanarak hazırlanmış resimli etkinlik çizelgeleri kullanılmıştır. Bulgular: Araştırma bulguları artan bekleme süreli öğretimin görme yetersizliği olan çocuklara çizelge takip etme becerisini kazandırmada, etkinlik çizelgelerinin ise çocukların etkinlikle meşguliyet düzeylerini artırmada etkili olduğunu ve öğretim bittikten iki hafta ve beş ay sonra da çocukların bu davranışları sürdürmeye devam ettiklerini göstermiştir. Ayrıca artan bekleme süreli öğretimle sunulan çizelge takip etme becerisini ve etkinlikle meşguliyet davranışını çocukların farklı ortam ve farklı kişiye genellemelerinde etkili olduğu görülmüştür. Araştırmanın son bulgusu ise araştırmaya katılan çocukların kendilerinin, öğretmenlerinin ve ebeveynlerinin araştırmanın amacının önemine, yönteminin kabul edilebilirliğine ve bulgularının anlamlılığına ilişkin görüşlerinin olumlu yönde olduğunu göstermektedir. Sonuç ve Öneriler: Araştırma sonucu, görme yetersizliği olan çocuklara artan bekleme süreli öğretimin, çizelge takip etme becerisini kazandırmada, etkinlik çizelgelerinin ise çocukların etkinlikle meşguliyet davranışını artırmada etkili olduğu ve hem çizelge takip etme hem de etkinlikle meşguliyet davranışlarının uygulama sona erdikten iki hafta ve beş ay sonra da korunduğunu göstermiştir. Görme yetersizliği olan çocuklara farklı becerilerin öğretiminde de etkinlik çizelgelerinin kullanılması önerilmiştir.