Güvenliğin özelleştirilmesi: Geleceğin güvenliğinde özel askeri şirketler

Dünya ekonomisindeki yapısal dönüşüm 1970'ler de Keynezyen-Devlet Müdahaleci ekonomik modelin çökmesi, onun yerini Neo-Liberal ekonomik modelin almasıyla yeni bir aşamaya geçmiştir. Yeni ekonomik model, piyasaya yönelik devlet müdahalesini minimize etmeyi ve mümkün olan her alanda hantal ve zarar eden devlet işletmelerinin-birimlerinin kâr amaçlı özel teşebbüse devredilmesini hedeflemiştir. Bu bağlamda, yeni model olarak Neo-Liberal ekonomik modeli benimseyen ülkeler; iletişim alt yapıları, enerji tesisleri, limanlar ve havaalanları gibi stratejik tesisler ve yapılar da dâhil olmak üzere hemen hemen her alanda özelleştirmeler yapmışlardır. Ülkelerin gerçekleştirilen özelleştirmelerden kar elde etmesi ve özelleştirilen sektörlerin maliyet-kar, maliyet-fayda oranlarının pozitif yönlü değişimi başka kritik ve stratejik alanların da özelleştirilmesini gündeme getirmiştir. Bu aşamada akıllara devlet harcamalarının en maliyetli kalemlerinden olan güvenliğin, özellikle de dış güvenlik birimlerinin özelleştirilmesi gelmiştir. Buradan hareketle; bu tez çalışmasının temel amacı güvenliğin özelleştirilebileceği ihtimali ve gerçeği ışığında özel askeri şirketlerin incelenmesi, mevcut uluslararası hukuk normlarına aykırı bu oluşumların genel organizasyon modellerinin ve faaliyet alanlarının tahlil edilmesidir. Bu doğrultuda öncelikli olarak güvenliğin özelleştirilebilir bir kavram olarak düşünülmesini tetikleyen ve bu sürece giden yolu hazırlayan yapısal değişimlerin incelenmesinde fayda vardır. Hiç şüphesiz genelde özelleştirme olgusu – özelde ise güvenliğin özelleştirilebilir bir alan olarak düşünülmesi dünya ekonomisinde ki temel yapı ve normların değişmesi ile başlamış olan bir süreçtir. Bu sebeple çalışmanın ilk bölümünde 1970 sonrası küresel çapta benimsenen yeni ekonomik modelin tanımlanması ve temel esaslarının incelenmesi ile konuya genel bir perspektiften giriş yapılacaktır. Ancak bu çalışmanın ana konusu özelleşen güvenliğin başat aktörü olan özel askeri şirketlerdir. Dolayısı ile çalışmanın ikinci bölümünde güvenlik kavramının özelleştirilmesi ve ulus devlet modelinde bunun yansımaları incelenecektir. Ardından günümüzde devletlerin daha fazla ihtiyaç duyduğu dış operasyon birimleri ve sınır aşırı coğrafyalarda 'karanlık operasyonlar' olarak nitelendirilebilecek faaliyetlerde kullanılabilecek, ayak izi bırakmayan operatif gruplara duyulan ihtiyacın ürünü olan özel askeri şirketler ile bu şirketlerin farklı ülkelerdeki örnekleri incelenecektir. Son bölümde ise güvenliğin özelleştirilmesi bağlamında geleceğin güvenliğinde özel askeri şirketlerin rolleri, muhtemel faaliyet alanları ve bu tür birimlere duyulan ihtiyaçlar neticesinde iç ve dış güvenlik alanlarında yeni taşeron birimlerin türemesi ihtimali değerlendirilecektir.