Haçlılar: 1095 - 1120

Haçlı Seferlerinin sebepleriyle ilgili bilgilere Latin kaynaklarına dayalı olarak baktığımızda savaşın sebebi olarak dini sebep ön plana çıkmaktadır. İslam kaynakları Haçlı seferlerinin sebebi konusunda açıklama yapmamakta, sadece İbnü'l-Esîr bu konudaki görüşünü belirtmektedir. Haçlı Seferlerinin sebepleri çok yönlüdür. Batı'daki aktörleri Normanlar, Şövalyelik kurumu, Kilise ve Papalık olarak gösterilebilir. Doğuda Haçlı Seferinin oluşmasında etkili olan ana unsur ve olaylar ise Bizans, Doğu kilisesi, Ermeniler, Türklerin baskısı, Arapların Yakındoğu'da siyasi üstünlüğü kaybetmesi olarak gösterilebilir. ilk Haçlılar diye bilinen ordu bildiğimiz anlamda klasik ordu yapısından çok farklı ve dağınık bir görünüme sahiptir. Öyle ki, her grup farklı zamanlarda, farklı güzergahlar izleyerek Anadolu'ya kadar gelmiş ve tüm sefer boyunca bir komuta birliği sağlanamamıştır, ilk Haçlı ordusunun sayısı hakkında çeşitli mülahazalar vardır. Kaynakların verdiği rakamlara göre bir kanaat belirtmek gerekirse İlk Haçlıların muharip asker sayısı Avrupa'dan çıkış itibariyle 100.000 Antakya'ya varış itibariyle 13.000 civarındadır. Hıristiyanlık ortaya çıkışındaki düşünce yapısı itibariyle mistik bir din olup, azizlerin gayretleriyle savaşçı bir anlayışa bürünmüştür. Doğal olarak, Roma Kilisesi'nin savaşçı bir anlayışa sıcak bakmaya başlamasıyla ve Doğu Kilisesi'nin de eski dini mistik tartışmaları sürdürmesiyle Hıristiyan aleminde kiliseler arası rekabet iyiden iyiye alevlenmişti. 1054 Schism olayıyla birlikte Roma'nın üstünlük çabaları daha da artmış ve Papalar Hıristiyanlığın kutsal şehirlerini elde etme sevdasına kapılmışlardır. Batılı milletlerin hemen hepsinden ve her270 sınıfından katılanların bulunduğu sefer tam bir kilise organizasyonu görünümündedir. ilk Haçlı Seferi Balkanlardan itibaren Hıristiyanları da olumsuz yönde etkilemiştir. Yahudiler ise Müslümanlardan daha amansız bir düşman olarak görülmüşlerdir. Balkanlarda binlerce Yahudi katledilmiş, Kudüs'te Yahudi sinagogu onların başı üzerinde yakılmıştır. Bu olay kadîm Hıristiyan-Yahudi düşmanlığını artırmıştır. Haçlı seferlerinin ilk yirmi beş yıllık dönemi incelendiğinde Haçlı seferlerinin en başarılısı kabul edilen 1096-1099 ve 1101 seferlerinin sonuçları ortaya çıkmaktadır. Buna göre, Haçlılara karşı Anadolu'da ve Ortadoğu'da yapılan savaşların büyük bir kısmında Türklerin etkili olduğu anlaşılmaktadır, İslam ve Türk dünyasının parçalanmışlığı Haçlılara yaramıştır. Sefer, başlangıçta ilan olunan Clermont konsilindeki amaçlarına kısmen ulaşmıştır. Ancak Ortadoğu'da karışıklık ve fakirleşme sürecinin de yaşanmasına sebep olmuştur. Selçuklu Devleti bütün olumsuz şartlara rağmen Haçlılara karşı büyük ordular sefere çıkarmış, bu ordular Haçlıların Suriye içlerine ve Musul'a doğru yayılmalarına engel olmuştur. Türkiye Selçukluları, Danişmentliler, Artuklular, Dımaşk Selçukluları, Halep Selçukluları ve hatta Ahlatşahlar ile Mengücekler Haçlılara karşı askerleriyle mücadele etmişlerdir. Fatımiler Haçlılara karşı yaptıkları seferlerde amaçlarına ulaşamamışlar, ancak Haçlıların Mısır içlerine yerleşmelerine engel olmuşlardır. Haçlılar Ermeniler ve Bizansla savaşmışlar, bunun sonucunda bölgenin istenmeyen insanları olarak kalmışlardır.