Hadislerde bereket duaları

Pek çok kültür ve medeniyette öne çıkan bereket kavramı, gerek beşerî dinlerde gerekse ilâhi dinlerde önemli bir yere sahip olan temel bir kavramdır. İslâm dininin temel kaynakları olan Kur'an ve sünnet ekseninde bereket olgusu incelendiğinde, bu kavramın sadece matematiksel birtakım verilerle izah edilemeyecek kadar geniş ve zengin bir anlam yelpazesine sahip olduğu da görülmektedir. Bu çerçevede kişisel ve sosyal ilişkilerinde dua merkezli bir hayat benimseyen Hz. Peygamber bu dualarını "bereket" kavramı üzerine inşa etmeyi de ihmal etmemiştir. O, yeri geldikçe bazı kişileri, olayları, yer ve zaman dilimlerini bereket telakkisi ile karşılamış, maddî ve mânevi pek çok hayrı barındıran bereket dualarını da ashâbının üzerinden eksik etmemiştir. Resûlüllah'ın gerek şahsında gerekse de dualarında bereketin yansımalarını gören, onun tavsiye ve uygulamalarını kendilerine rehber edinen sahâbe ise gerek şahsî, gerekse de sosyal ilişkilerinde bereket içerikli dua ve lafızları kullanmaya itina göstermiş, böylelikle bereketi merkeze alan bir yaşam tesîs edilmeye çalışılmıştır. Bu tez çalışmasında; Hz. Peygamber tarafından haklarında bereket duası yapılan bazı sahâbiler, kendileri için yapılan bu dualar ekseninde inceleme konusu yapılmış, Resûlüllah'ın dualarında hayırhâhlık odaklı yaklaşımı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bununla birlikte onun bazı mekân ve zaman dilimleri, yiyecek ve içeceği de bereket ile vasıflandırdığı, bilhassa bunlar için bereket içerikli dualar ettiği de görülmektedir. Bu bağlamda tez, Hz. Peygamber'in bereket içerikli dualarını tespit ederek değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda çalışmada, Hz. Peygamber'in bereket duasına konu olan söz konusu bu rivâyetler, Kütüb-i tis‛a çerçevesinde ve bereket ile ilgili belli başlı lafızlar dikkate alınarak tespit edilmiş, belirlenen hadisler çeşitli açılardan sınıflandırıldıktan sonra ricâl ve tabakat kaynaklarından faydalanılarak rivâyetlerin sıhhat yönleri incelenilmiştir. Ayrıca tespit edilen rivayetler; başta hadis şerhleri olmak üzere klasik hadis kaynakları ve modern kaynaklardan faydalanılarak değerlendirilmiştir.