Hakim El-Cüşemî'nin tefsirinde kıraat olgusu

Araştırmaya konu ettiğimiz "Hâkim el-Cüşemî'nin Tefsirinde Kıraat Olgusu" başlıklı yüksek lisans çalışmamız, bir giriş, iki bölüm ve bir sonuçtan oluşmaktadır. Bu çalışma, Hâkim el-Cüşemî'nin kıraat olgusuna yaklaşımını ve bu alandaki katkılarını derinlemesine incelemeyi amaçlamıştır. Birinci bölümde, müfessirin yaşadığı dönemin siyasi, sosyal ve kültürel durumunu yansıtacak şekilde hayatı, ilmi kişiliği, eserleri ve mezhebi kimliği incelenmiştir. Mu'tezilî-Zeydî bir anlayışa sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca Cüşemî'nin tefsirinden hareketle ilmi birikimi ele alınmış, tefsir alanındaki konumu ve tefsir yöntemi ortaya konulmuştur. İkinci bölüm, farklı yönleriyle Cüşemî'nin kıraat anlayışına yöneliktir. Çeşitli alt başlıklardan oluşan bu bölüm, tezin kapsamını aşmayacak şekilde zengin örneklerle desteklenmiştir. Bu bağlamda sahih ve şâz kıraatler ile Sahabe ve Tabiîn kıraatlerine yönelik yaklaşımı araştırılmıştır. Ayetleri tefsir ederken yaptığı kıraat tahlillerinde kullandığı temel kavramlar ve yer verdiği istişhadlar (delillendirmeler) üzerinde durulmuştur. Bununla birlikte, lehçe-kıraat, sarf-kıraat ve nahiv-kıraat ilişkileri ve bu ilişkilerin anlama yansımaları detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Cüşemî'nin kıraat âlimi olmamasına rağmen, kıraat meselelerine bir kıraat âlimi kadar derinlemesine eğildiği ve bu bilgi birikimini tefsirine yansıttığı göz önüne alındığında, Mu'tezilî-Zeydî oluşunun kıraatleri tahlil ederken herhangi bir farklılık oluşturmadığını söylemek doğru olacaktır.