Hava taşımacılığında liberalleşme kavramı ve hava kargo talebinin ekonometrik analizi: Türkiye örneği

Havacılık endüstrisinde faaliyet gösteren havayolu şirketleri, havalimanı işletmeleri, yer hizmeti işletmeleri, seyrüsefer sistem sağlayıcıları, acenteler gibi paydaşların yatırımlarını doğru yönetmesi, hava taşımacılığı sisteminin verimliliğinin artırılması ve devletler tarafından politika oluşturulması açısından hava taşımacılığı talebini analiz etmek önemlidir. Hava kargo taşımacılığı yapan havayolu şirketleri ve diğer paydaşların, faaliyetlerini planlaması, yatırım kararları vermesi ve küresel anlamda rekabet edebilmesi için Türkiye'de hava kargo talebine etki eden faktörlerin belirlenmesi gerekmektedir. Bu kapsamda, alanyazın taraması gerçekleştirilmiş ve Türkiye özelinde hava kargo talebine etki eden faktörler ile ilgili sınırlı sayıda çalışma yapıldığı belirlenmiştir. Ayrıca, Türkiye ile diğer ülkeler arasında karşılıklı olarak giden-gelen hava kargo miktarını inceleyen ve ikili hava hizmeti anlaşmalarının liberalleşmesinin hava kargo talebine etkisini belirlemeye yönelik bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu bağlamda çalışmada, Türkiye ile örneklem olarak seçilen 15 ülke arasında 2013-2022 yılları arasında giden ve gelen hava kargo miktarına, ikili hava hizmeti anlaşmalarının liberalleşme düzeyleri ve alanyazın taraması sonucu belirlenen diğer değişkenlerin etkisi incelenmiştir. Çalışmada elde edilen bulgular; ikili anlaşmaların liberalleşme düzeyleri, ilgili ülkelerden Türkiye'ye yapılan ithalat tutarı ve mesafenin giden ve gelen hava kargo miktarını pozitif etkilediğini, jet yakıt fiyatındaki değişimin negatif etkilediğini, uçuş sayısının ise sadece Türkiye'den ilgili ülkelere giden hava kargo miktarını pozitif etkilediğini göstermektedir.