Hematolojik malignite ile takipli hastalarda breakthrough invazif fungal infeksiyon risk faktörlerinin incelenmesi

Amaç: Antifungal tedavi ya da profilaksi altında gelişen invazif fungal infeksiyon, breakthrough fungal infeksiyon (b-İFİ) olarak tanımlanmaktadır. Hematolojik maligniteli hastalarda önemli bir morbidite ve mortalite nedeni olup sıklığı artmaktadır. Bu çalışmanın amacı, hematolojik maligniteli hastalarda b-İFİ gelişim sıklığını, b-İFİ etken ve direnç dağılımını, konak immünsüpresyonunu gösteren parametreleri, fungal etken özellliklerini mortalite ve sağkalım oranlarını değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: 1 Ocak 2017 ile 31 Aralık 2022 tarihleri arasında İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi İç hastalıkları Ana Bilim Dalı Hematoloji Bilim Dalı servisi ve Kemik İliği Transplantasyon Ünitesinde takip edilen invazif fungal infeksiyon tanısı olan hastalar retrospektif olarak tarandı, 170 hasta çalışmaya dahil edildi. Breakthrough invazif fungal infeksiyon(b-İFİ), EORTC-MSG ve Avrupa Tıp Mikolojisi Konfederasyonu (ECMM) tanımları dikkate alınarak, tedavi ya da profilaksi amacıyla >7 gün antifungal ajan alırken gelişen invazif fungal infeksiyon olarak değerlendirildi. b-İFİ olanlar olgu grubu, b-İFİ olmayanlar kontrol grubu olarak kabul edildi. Hematolojik hastalık tanı türü ve tedavi yaklaşımları, konak immünsüpresyonunu gösteren parametreler, fungal etken dağılımı ve direnç durumu, antifungal tedavi yaklaşımları, laboratuvar ve radyolojik özellikler, mortalite/sağkalım oranları b-İFİ ve kontrol grubu arasında karşılaştırıldı. Analizler SPSS (Statistical Package for Social Sciences; SPSS Inc., Chicago, IL) 22 paket programında değerlendirilmiştir. Gruplar arası kategorik değişkenlerin karşılaştırılmasında ki-kare analizi (Pearson Chi-kare) uygulanmıştır. İkili grupların karşılaştırılmasında Mann Whitney U-testi kullanılmıştır. Genel sağkalımda tek değişkenli analiz Kaplan-Meier ile değerlendirilmiştir. Kategorik değişkenler arasında sağkalım süresinin karşılaştırılması için Log Rank (Mantel-Cox) analizi yapılmıştır. Analizlerde istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Yüz yetmiş hastanın 83'ü b-İFİ olarak değerlendirildi. b-İFİ'lerin %51.8'ini invazif aspergilloz, %24.1'ini mukormikoz, %18.1'ini invazif kandidiyazis %4.8'ini Saprochaete capitata fungemisi, %1.2'sini Trichosporon asahii fungemisi oluşturdu. Çalışmamızda b-İFİ grubunda AML, ALL ve nüks/refrakter hematolojik hastalık oranının kontrol grubuna göre anlamlı şekilde daha yüksek olduğu görüldü. Kemoterapi rejimi olarak FLAG-İDA kullananlarda b-İFİ gelişme oranı kullanmayanlara göre anlamlı şekilde yüksek bulundu. b-İFİ gelişme oranı nakil türü allojenik olanlarda otolog olanlara göre istatiksel olarak anlamlı şekilde yüksek bulundu. Ayrıca b-İFİ gelişenlerde engraftman süresi gelişmeyenlerin süresinden anlamlı şekilde yüksekti. b-İFİ gelişenlerin tanı anındaki nötrofil ve lenfosit sayısının kontrol grubuna göre anlamlı şekilde düşük olduğu tespit edildi. Tanı öncesi derin nötropeni durumu olanlarda b-İFİ gelişme oranı, derin nötropeni olmayanlara göre anlamlı şekilde yüksek görüldü. Benzer şekilde nötropeni süresi b-İFİ grubunda kontrol gruba göre anlamlı şekilde uzundu. Breakthrough kandidemi grubunda en sık en sık C. parapsilosis arapsilosis arapsilosis , C. guilliermondii uilliermondii uilliermondii ve ve C. tropicalis ropicalis gözlen gözlen gözlen di. On beş breakthrough kandidemi epizotunun 12'sinde flukonazol duyarlılığı çalışılmış olup 11'i duyarlı saptanmıştır. Sık görülen üç etken arasında en düşük sağkalım oranı breakthrough mukormikoz, en yüksek sağkalım oranı ise breakthrough aspergilloz grubundaydı. b-İFİ grubunda 100 günlük mortalite %81.5, kontrol grupta ise %71,6 olup iki grup arasında anlamlı farklılık görülmedi. Sonuç: Çalışmamızda breakthrough invazif fungal infeksiyon etkenleri, risk faktörleri, mortalite oranları gösterilmiştir. Antimikrobiyal duyarlılık testleri breakthrough maya infeksiyonlarında çalışılmış, etkenlerin çoğu flukonazol duyarlı saptanmıştır. Çalışmamızda konak immünsüpresyonunu gösteren parametreler breakthrough invazif fungal infeksiyon ile ilişkili bulunmuştur. FLAG-IDA/ATG kemoterapilerinin kullanımını, KİT sonrası engraftman süresinin uzamasını ve lenfopeniyi b-İFİ ile ilişkili gösteren ilk çalışma olması nedeni ile önemlidir. Anahtar Kelimeler: Breakthrough invazif fungal infeksiyon, direnç, risk faktörleri, mortalite.