Factional struggles and the first phase of Turkish constitutionalism (1867-1877)

Bu tez Osmanlı Devleti'ni meşruti rejime götüren süreci irdelemektedir. Toplumsal açıdan, anayasal rejim yüksek bürokrasinin ülke üzerinde kurduğu tahakkümün yükünü omuzlayan sosyal güçlerin istemi olsa da, Osmanlı Devleti'ni meşruti düzene götüren sürece damgasını vuran olgu yüksek bürokrasi arasındaki hizip kavgaları olmuştur. Bu hizip kavgaları ortaya çıkan anayasanın ve "anayasal" rejimin mahiyetini tayin etmiştir. Osmanlı Devleti'nde ilk kez tecrübe edilen bu sözde anayasal rejim, güçler ayrılığı ilkesine yüzeysel olarak bile bağlanmayan, meclisin bütçe hakkının ve yasama yetkisinin olmadığı, dolayısıyla yürütme üzerinde hiçbir fiili sınırlamanın söz konusu olmadığı bir içeriğe sahipti. Bu durum, Osmanlı siyasetini tekeli altına alan ve kendileri dışındaki unsurların siyasete katılımını engelleyen Tanzimat paşalarının anayasanın içinde doğduğu koşulları tayin etmesinin sonucu olmuştur. Tanzimat paşaları böyle bir sonuca varırken kendi aralarında kavga etmişler, bürokrasinin liderliğini elde etmek uğruna hizip çekişmelerine girişmişlerdir. Babıali iktidarına karşı ortaya çıkan muhalefet hareketleri de hizip kavgalarının yarattığı atmosferin etkisi altında şekillenmiştir. Yeni Osmanlılar bu hizip kavgalarının bir parçası olarak politika sahnesine çıkarlar. Ancak daha sonra Yeni Osmanlılar'dan ayrılacak Cemiyet-i Ahrar örneğinde görüldüğü üzere hizip kavgalarının seyrinin dışına çıkan bağımsız muhalif güçler de temayüz etmiştir. Bu tez, 1867 ile 1877 arasında cereyan eden siyasal mücadeleleri ve dönemin siyasetinde ortaya çıkan eğilim ve olguları, sosyo-ekonomik çelişkiler temelinde inceleyerek açıklamaya çalışmaktadır.