Hukuk devleti yaklaşımıyla uygulamada kanuni idare ilkesi: Danıştay kararlarının incelenmesi

Çalışmada hukuk devleti ve kanuni idare ilkesi bağlamında Türkiye'de idari işlemlerin hukuka uygunluğunun seçilmiş Danıştay kararları altında değerlendirilmesi yapılmıştır. Hukuk devleti en basit tanımıyla kanun (geniş anlamda norm veya mevzuat) koyanlarında kanuna bağlı olmasını ifade eder. Hiçbir organ veya kişi devletin koymuş olduğu hukukun dışında hareket etme yetkisine sahip değildir. Bu nedenle de hukuk devletinde "hukuk" vatandaşların güvencesidir. Kanuni idare ilkesi ise hukuk devletinin şartlarından birisini oluşturur. Bu ilkeye göre idare kanunların koymuş olduğu hareket alanı içerisinde durmalıdır. Bu anlamda idarenin eylem ve işlemlerinin kanunlara aykırı olmaması yetmez ve ayrıca bunların kanuna da dayanması (kanuna dayanma ilkesi) gerekir. Normatif olarak ortaya konulan bu ilkelere idarenin her zaman uyması mümkün olamamaktadır. Çünkü hukuk dediğimiz düzenlemelerden her kişi aynı şeyi anlamamaktadır. Hatta mahkemeler (hakimler) bile aynı hukuki olay/işlem ile ilgili farklı görüşe sahip olabilmekte ve normatif kuralları yorumlayabilmektedirler. Bu çalışmada da idarenin ve Danıştay'ın kanuni idare ilkesine olan yaklaşımları değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bu minvalde Danıştay kararları taranmış kanuni idare ilkesi ile ilgili seçilmiş davalar analize konu edilmiştir. Dolayısıyla çalışmada nitel araştırma yöntemleri arasında yer alan doküman ve içerik analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu yöntemlerle, ana temalar tespit edilmiş ve bu temalar odağında kategoriler oluşturulmuştur. Çalışma kapsamında, Danıştay'ın 2011-2022 yılları arasında vermiş olduğu kararlar incelenmiş, kanuni idare ilkesinin geçerli olduğu 19 karar tespit edilmiştir. Kararların incelenmesi sonucunda, idare ve Danıştay arasındaki görüş farklılıklarının daha fazla olduğu ve dolayısıyla Danıştay kararlarının mezkür davalar uyuşmazlıklar açısından doğru olarak kabul edildi idarenin kanuni idare ilkesinin tam olarak kavrayamadığı sonucuna ulaşılmıştır.