Hukuka uygunluk nedenlerinin maddi koşullarında hata

Bu çalışmada, ceza hukukunun en tartışmalı konularından biri olan hukuka uygunluk nedenlerinin maddi koşullarında hata ele alınmaktadır. Bu hata türünde fail, hukuka uygunluk nedenlerinin objektif koşulları somut olayda gerçekleşmemesine rağmen gerçekleştiği inancıyla hareket etmektedir. Failin hareketine izin veren bir normun koşullarının gerçekleştiğini düşünerek yanıldığı bu hataya, hukukun ne sonuç bağlayacağı ya da bir sonuç bağlayıp bağlamayacağı sorusu bu tez çalışmasının konusunu oluşturmaktadır. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun hata kenar başlıklı 30'uncu maddesinin 3. fıkrasında, araştırma konumuz olan hukuka uygunluk nedenlerinin koşullarında kaçınılmaz bir hataya düşen kişinin, bu hatasından yararlanacağı belirtilmektedir. Fakat düzenlemede, kaçınılmaz hatanın ne anlama geldiği ve kişinin bundan ne şekilde yararlanacağı belirtilmemiştir. Maddede yer verilen ifadenin tersinden hareketle, kaçınılabilir hatanın hukuki sonucu da açık değildir. Bu kapsamda, Kanun'un kastın tanımını düzenleyen 21. maddesi, haksızlık bilincinin konumuna işaret eden 30. maddesinin 4. fıkrası ve Kanun'un 27. maddesinde yer alan ceza sorumluluğunu kaldıran nedenlerde sınırın aşılması durumunda taksirli sorumluluğun devam ettiği hükmü de dikkate alınarak ceza kanununun bütünselliğine uygun bir inceleme yapılmaktadır.