Hukukun üstünlüğünün makroekonomik etkileri

Hukukun üstünlüğü kavramı akademik tartışmaların öznesi olmakla birlikte medya ve toplum tarafından da, doğru işleyen hukuk ve adalet sistemine referansla, kullanılan bir terimdir. Kavram özellikle ekonomi ile ilgili tartışmalarda sıklıkla kullanılmakta ve çoğu makroekonomik soruna reçete olarak sunulmaktadır. Diğer taraftan hukukun üstünlüğü kavramının akademik çevrelerde mutabık kalınan net bir tanımı olmamasına rağmen, kamuoyuna açık tartışmalarda güçlü ve kurumsallaşmış bir hukukun üstünlüğünün yerleşik olmaması hukuk sisteminde yaşanan herhangi bir aksaklığın sebebi olarak işaret edilmektedir. Yerel ve küresel ölçekte ekonomik, ticari ve finansal aktivitelerin devamı ve gelişimi için karşılıklı bir güven ortamına ihtiyaç bulunması ve bu bağlamda ulusal ve uluslararası hukuk kuralları ve bu kurallara riayetin önem arz etmesi sebebiyle hukukun üstünlüğünün sağlıklı bir ekonomik işleyiş için de elzem olduğuna vurgu yapılmaktadır. Hukukun üstünlüğünün tanımının yapılmasındaki sübjektiflik, kavramı ölçümlemede ve ampirik analizlere konu teşkil etme noktasında kısıtlamaktadır. Bu zorluklara rağmen hukukun üstünlüğüne bir tanım yapan ve bu tanım çerçevesinde hukukun üstünlüğünü ölçümleyen ve endeksler oluşturan kurum ve organizasyonlar mevcuttur. Çalışmamızda öncelikle hukuk ve ekonomi arasındaki ilişki irdelenmiş, sonrasında da hukukun üstünlüğü kavramı açıklanmış ve seçili makroekonomik göstergelerle ilişkisine ait teorik ve ampirik literatür taranmıştır. Bu bağlamda World Justice Project ve Dünya Bankası hukukun üstünlüğü endekslerinin tanım ve ölçümlenmeleri hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın analiz kısmında makroekonomik işleyişi temsil kabiliyeti ve literatürde çalışılmış olması kriterlerine göre seçilen ekonomik büyüme, faiz oranları, enflasyon oranları, finansal gelişmişlik ve yabancı yatırımların hukukun üstünlüğünden nasıl etkilendiğini irdelemek amacıyla panel veri metotları ile tahminler yapılmıştır.