I. Kılıç Arslan dönemi Türkiye Selçuklu devleti tarihi

Büyük Selçuklu Devleti'nin kurulması ile Anadolu'nun Türkleşme süreci büyük bir ivme kazandı. Malazgirt Savaşı ise bu süreçte önemli bir dönüm noktasını oluşturdu. 26 Ağustos 1071'de Malazgirt'te kazanılan zaferden sonra Türkler kitleler hâlinde Anadolu'nun çeşitli yerlerine yayılıp buralarda hâkimiyet kurmaya başladılar. Süleyman Şah tarafından 1078'de İznik merkezli kurulan Türkiye Selçuklu Devleti ise Anadolu'daki Türk hâkimiyetini daha da güçlendirdi. Ancak Süleyman Şah'ın ölümünden sonra devlet büyük bir krize sürüklendi. Süleyman Şah'ın ailesinin Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah'ın kontrolünde İsfahan'a götürülmesi ile İznik'te vekiller dönemi başladı. Ebu'l-Kâsım ve sonrasında da kardeşi Ebu'l-Gâzi'nin kontrolüne giren İznik şehri, Bizans ve Büyük Selçuklu ordularının saldırılarına maruz kaldı. Ancak bu ordulardan hiçbiri İznik'i ele geçirmeyi başaramadı. Kılıç Arslan'ın İsfahan'dan İznik'e dönüp sultanlığını ilan etmesiyle beraber devlet düzeni yeniden temin edildi. Kılıç Arslan döneminde ilk olarak Bizans İmparatorluğu ve Çaka Bey ile ilişkiler kuruldu. Bizans ile barış yapılması, Çaka Bey'in öldürülmesi ve Pierre l'Ermite'in Haçlı ordularının mağlup edilmesinden sonra Kılıç Arslan yönünü doğuya çevirdi ve Malatya'ya saldırdı. Şehir şiddetli bir şekilde kuşatılırken büyük Haçlı ordularının başkent İznik'i kuşatması Kılıç Arslan'ın bütün planlarını bozdu. Türk ordusu güçlü bir direniş gösterse de hem İznik önlerinde hem de Dorylaion'da Haçlılara mağlup oldu. Sonuçları itibariyle Türkiye Selçuklu Devleti'ne zor günler yaşatan Birinci Haçlı Seferi'nden hemen sonra meydana gelen 1101 yılı Haçlı Seferi Anadolu'da yeniden büyük mücadeleler verilmesine neden oldu. Türkiye Selçuklu Devleti ve Dânişmendlilerin ittifakı sonucunda üç büyük Haçlı ordusu bir buçuk ay gibi kısa bir sürede mağlup edildi. Haçlı ordularına geçit verilmemesi İslâm âlemini büyük bir tehditten kurtardığı gibi Türklerin Anadolu'daki konumunu da sağlamlaştırdı. Lakin sonrasında Kılıç Arslan ile Dânişmend Gâzi'nin anlaşmazlıklar yaşaması iki Türk hükümdarı arasında savaşın patlak vermesine neden oldu. Dânişmend Gazi'yi mağlup eden Kılıç Arslan daha sonrasında Malatya şehrini de ele geçirerek gücünü artırdı. Bu büyük kazanımdan sonra tamamen doğu politikasına odaklanan Kılıç Arslan, Meyyâfârikîn, Harran gibi şehirleri ele geçirdi. Daha sonrasında Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun iç karışıklıklarından da istifade ederek Musul şehrine hâkim oldu. Onun bu hareketi Büyük Selçuklu Devleti'ne resmen savaş ilanıydı. Bu doğrultuda Büyük Selçukluların Musul'a vali olarak atadığı Çavlı Sakavu ile savaşan Kılıç Arslan, ordusunun zâfiyetlerinden dolayı mağlup oldu ve geri çekilirken girdiği Habur Nehri'nde boğularak hayatını kaybetti (1107). Tezimizde Türkiye Selçuklularının ikinci Sultanı olan ve devletini büyük badirelerden kurtarıp bölgenin en büyük güçlerinden biri hâline getiren I. Kılıç Arslan'ın yaşantısı ele alınmıştır. Anahtar Kelimeler: I. Kılıç Arslan, Türkiye Selçuklu Devleti, Birinci Haçlı Seferi, 1101 Yılı Haçlı Seferi, Büyük Selçuklu Devleti, Dânişmendliler