İbrahim Gazi'nin hikâyeciliği

İbrahim Gazi'nin Hikâyeciliği adlı bu tezde Modern Tatar hikâyeciliğinin önemli isimlerinden biri olan İbrahim Gazi'nin Türk edebiyatında tanıtılması ve hikâyelerinde kullandığı yapı unsurlarının incelenerek onun edebiyat dünyasındaki konumu ve öneminin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada yazarın kaleme aldığı yirmi sekiz hikâye Türkiye Türkçesine aktarılarak kurgu, içerik, anlatıcı ve bakış açısı, kişiler, mekân, zaman, dil ve üslup ve anlatım teknikleri gibi teknikler ışığında ele alınmıştır. Bu doğrultuda ilk olarak Gazi'nin hayatı, edebî kişiliği ve eserleriyle hakkında bilgi verilmiştir. Yazarın eserlerinin geneline bakıldığında öz yaşam öyküsünün hikâyelerinin merkezinde yer aldığı görülmüştür. Özellikle, II. Dünya Savaşı sırasında yazarın sanatı yeni bir boyut kazanmış ve bu yıllarda kalemini ustalaştıran yazar, savaş sonrası dönemde sanatının zirvesine ulaşmıştır. Dönemin ruhunu yansıtan Sıyırcıklar (Sığırcıklar) Yugalgan Marziye (Kaybolan Marziye), Ana (Anne) Kışkı Kiçte (Kış Akşamında), Malay bilen Et (Çocuk ile Köpek), Aksöyek Nemetslar hem Kazlar (Soylu Almanlar ve Kazlar) ve Ehmet Babay (Ahmet Dede) gibi hikâyelerinde Tatar toplumunun savaş zamanı yaşadığı acıları, bu acıların yarattığı travmanın insanlar üzerinde nefret ve intikam duygularını çağrıştırdığını gözler önüne sermiştir. Aynı zamanda Yul Östindegi Taş (Yol Üstündeki Taş) ve Ni öçin Töymeni Ozak Tagalar? (Neden Düğmeyi Uzun Sürede Takıyorlar?) hikâyelerinde birçok yazarın kaleme almaya bile cesaret edemediği dönemin başlıca sorunlarına değinmiştir. Ak Sirin (Beyaz Leylak), Turgay Kartayamı iken? (Turgay Yaşlanıyor mu?), Bibisara, Gevheriye hem Usal At (Bibisara, Gevheriye ve Hırçın At), Yana Mastir (Yeni Usta), Öç Mehmüt (Üç Mahmut) gibi hikâyelerinde ise bireysel konuları işlemiş ve bireyin iç dünyasını çözümlemeye yönelik psikolojik tahlillere yer vermiştir. İbrahim Gazi hikâyelerinde genel olarak birinci şahıs anlatım ve kahraman bakış açısını kullanmıştır. Hikâyelerinde kullandığı mekânlar yazarın bizzat içinde bulunduğu, yakın çevresinde yer alan mekânlardır. Çağının tanığı olan İbrahim Gazi, hikâyelerindeki kişi yaratımları, dili kullanımındaki titizliği ve anlatım teknikleriyle Tatar edebiyatının önemli isimleri arasında yer alır.