İcra iflas suçları kapsamında şirket yöneticilerinin cezai sorumluluğu

İcra ve İflas Kanunu'nun Onaltıncı Babı, Cezai Hükümler Bölümü başlığını taşımakta ve 331 ila 345/b maddeleri icra ve iflas suçu sayılan eylemleri ve cezalarını göstermekte, ayrıca 310 ve 311 inci maddelerinde de taksiratlı iflas ile hileli iflas suçlarını düzenlemektedir. İcra ve İflas Kanunu'nda, kimi ekonomik suçlara, cezalara ve özel yargılama usullerine yer verilmesinin nedeni, icra yoluyla takipte, işlemleri etkili hale getirmek ve alacaklıların haklarını güvence altına almaktır. Zira, ticari ve ekonomik hayatın gelişmesi ve büyük yatırımların yapılması, özellikle ticari yaşamda kişilerin birbirlerine güvenmelerine ve piyasadaki istikrara bağlıdır. Ticari yaşamın karmaşık bir hale gelmesi ve küreselleşmesi sonucu, şahıs yatırımları yerine, şirketleri ön plana çıkarmış bulunmaktadır. Dolayısıyla, bu şirketlerin üçüncü kişilere karşı hukuki sorumlukları yanında, yönetici, müdür ve vekillerinin de, cezai yönden sorumluluklarının belirlenmesi gerekmektedir. Çünkü salt hukuki sorumluluk yüklemek suretiyle, ticari hayatı kaosa sürüklemeden dengede tutmak ve ekonominin sağlıklı bir şekilde büyümesini sağlamak mümkün görülmemektedir.İcra ve İflâs Kanunu'nun 345 inci maddesi tüzel kişilerin işlemlerinden dolayı, kimlerin ceza yaptırımı ile karşı karşıya kalacaklarını düzenlemiştir. Şirket adına bu kişiler arasında, tüzel kişinin müdürleri, mümessilleri veya vekilleri gösterilmektedir. Bu konu, Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenmiş olan şirket yöneticilerinin hukuki sorumlulukları yanında, İcra ve İflâs Kanunu'nda da cezai sorumluluklarının düzenlenmesi gereğini ortaya çıkarmış ve bu doğrultuda, 333/a, 334, 345 ve 345/a maddelerinde gerekli düzenlemeler yapılmış ayrıca, Türk Ceza Kanunu'nun 161 nci maddesinde hileli iflâs, 162 nci maddesinde de taksirli iflâs suçlarına yer verilmiştir.Tez'in amacı; yukarıda açıklanan çerçeve içinde İcra ve İflas Kanunu, Türk Ticaret Kanunu ve Türk Ceza Kanunu'nun ilgili maddeleri, kural ve ilkeleri temelinde, şirket yöneticilerinin cezai sorumluluklarını incelemektir. Bu bağlamda, İcra ve İflas Kanun'da yer alan suçlar yönünden, 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu ve 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile hukukumuza ilk kez giren, örneğin uzlaşma gibi kurumların uygulanabilme imkânları, Yargıtay kararları ve öğretideki görüşler çerçevesinde araştırılmakta ve bu konuda bir sonuca varılmaya çalışılmaktadır.Anahtar Kelimeler: İcra, iflâs, sermaye şirketleri, icra ve iflas suçları.