İdiopatik parkinson hastalığında serum IGF-1 ve IGF-2 seviyeleri ve bu değerlerin hastalık evreleriyle karşılaştırılması

Giriş: İdiopatik Parkinson hastalığı, bazal ganglionların dejenerasyonuna bağlı olarak ortaya çıkan ve tremor, rijidite, akinezi, postural instabiliteden oluşan dört temel karakteristik özelliğin değişik kombinasyonlarda bir arada bulunmasıyla, genellikle klinik muayeneye göre tanı konulan, kronik, ilerleyici, nörodejeneratif bir hastalıktır. Parkinson hastalığının patogenezi henüz tam olarak bilinmemekle beraber, nigral dopaminerjik hücre ölümüne neden olduğu düşünülen temel mekanizmalar ortaya konulmuştur. Bunlar arasında hücre içi proteinlerin yıkım mekanizmalarından sorumlu lizozomal otofaji sistemini nöroinflamasyon üzerinden etkileyen birçok protein olduğu görülmüştür. Daha önce yapılan az sayıda çalışmada IGF-1(insülin benzeri büyüme faktörü 1) ve IGF-2 (insülin benzeri büyüme faktörü 2) nin de bu proteinler arasında olabileceği düşünülmüştür. Parkinson hastalığı tanısı için klinisyene fikir verecek ve ön tanısını destekleyecek biyobelirteç henüz yoktur. Biz de bu çalışmayla, İdiopatik Parkinson hastalığında IGF-1 ve IGF-2'nin kandaki seviyelerini ve var ise hastalığın evreleriyle ilişkisini tanımlamayı, biyomarker potansiyeli taşıyıp taşımadığını; klinik takip ve tanı koymaya yardımcı yöntemleri arttırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Düzce Üniversitesi Araştırma Hastanesi Nöroloji Anabilim Dalı Parkinson ve Hareket Hastalıkları polikliniğinde takip ve tedavi altında olan ve Birleşik Krallık Beyin Bankası Kriterlerine göre İdiopatik Parkinson Hastalığı tanısı almış, katılım için yazılı onam veren, Hoehn&Yahr skalası 1-3 arasında olan, 18 yaşından büyük olan 80 yaşından küçük, demans tanısı olmayan hastalar ve sağlıklı kontroller dahil toplam 84 birey (43 hasta, 41 kontrol) dahil edilmiştir. Hastalık evreleri Hoehn&Yahr skoru, Birleşik Parkinson Hastalığı Değerlendirme Ölçeği motor ve non-motor bölümleri ile kaydedilmiştir. Hasta ve kontrollerin açlık serum IGF-1 ve IGF-2 düzeyleri ticari IGF-1 ve IGF-2 kiti kullanılarak ELİSA yöntemiyle ölçüm yapılmıştır. Bulgular: Parkinson ve Hareket Hastalıkları polikliniğimizce takipli 43 Parkinson hastası ve sosyodemografik olarak benzer dağılıma sahip 41 sağlıklı birey dahil edildi. Hastalarımızın %62,8'i erkek, %37,2 si kadın olup hastaların yaş ortalaması 65,14'tü. Çalışmada hastalar Modifiye Hoehn ve Yahr Skalası ve Birleşik Parkinson Hastalığı Değerlendirme Ölçeğinin motor ve non-motor kısımları kullanılarak hastalar evre ve skorlarına göre gruplarına ayrıldı. İdiopatik Parkinson hastalığına sahip hastaların hastalık süresi ortalama 6 yıl, Hoehn&Yahr evreleme sistemine göre evre 1 hasta %39,5; evre 2 %37,2 ve evre 3 %23,3 olarak bulunmuştur. Hasta ve sağlıklı gönüllülerin ELISA yöntemi kullanılarak serum açlık IGF-1 ve IGF-2 düzeyleri ölçüldü. Çalışmamızda hasta ve kontrol grubunun serum IGF-2 değerleri arasında anlamlı bir farklılık görüldü (p =0,006). Hasta grubunda Hoehn&Yahr evrelerine göre serum IGF-1 ve serum IGF-2 oranları karşılaştırıldığında evreler arasında anlamlı fark izlenmedi (p=0,140 ve p=0,089). Başlangıç semptomlarına göre karşılaştırıldığında Serum IGF-1 ve IGF-2 düzeyleri arasında anlamlı fark bulunmamış olup semptomları sağ taraftan başlayan hastalarda (n=23) IGF-2 değeri görece anlamlı bulunmuştur (p=0,008). Hastalık süresi ve serum IGF-1 ve IGF-2 ortanca değerleri arasında anlamlı ilişki bulunmuş olup (sırasıyla p=0,044 ve p=0,008) aralarında ters, zayıf korelasyon saptanmıştır. Hastaların BPHDÖ Motor ve Non-motor Skorları ve serum IGF-1 ve IGF-2 ortanca değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunamadı (sırasıyla motor p=0,149 ve p=0,254; sırasıyla non-motor p=0,108 ve p=0,526). Aralarında korelasyon saptanmadı. Sonuç: Bu çalışma, İdiopatik Parkinson Hastalığını erken evrede tanınması sağlayabilecek, prognozuyla ilişkilendirilebilir biyobelirteç geliştirme çabalarına katkı sunar niteliktedir. Hafif-orta evredeki Parkinson hastalarında ölçülen açlık serum IGF-1 ve IGF-2 seviyeleriyle; hastaların Birleşik Parkinson Hastalığı Değerlendirme Ölçeği motor ve non-motor skorları, evreleri, hastalık süreleri ve levodopa-dopamin agonisti tedavisiyle olan ilişkilerini karşılaştırdığımızda, serum IGF-1 ve IGF-2 düzeylerinin H&Y ölçeğine göre evre 2'de özellikle arttığı ancak anlamlı bir farklılık olmadığı; IGF-1 ve IGF-2 seviyelerinin Birleşik Parkinson Hastalığı Değerlendirme Ölçeği motor ve non-motor skalalarıyla negatif korelasyon gösterdiği ama istatistiksel olarak anlamlı olmadığı; hasta ve sağlıklı bireylerin serum IGF-1 düzeyleri karşılaştırıldığında anlamlı farklılık saptanmadığı ancak serum IGF-2 düzeylerinin hasta grupta anlamlı olarak arttığı gösterilmiştir. IGF-1 ve IGF-2'nin IPH'nda yeri, nöroinflamasyondaki rolü halen belirsizdir, daha çok çalışma yapılmasına ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: IGF-1, IGF-2, Parkinson, BPHDÖ, Hoehn&Yahr