İki aşamalı bootstrap veri zarflama analizi ile TIMSS verileri kullanılarak eğitim sisteminde etkinliklerin değerlendirilmesi

Okul düzeyindeki etkin olmayan kaynak kullanımı ve kötü yönetim, insan kaynakları gelişimi ve işgücü piyasası sonuçları üzerinde ciddi olumsuz etkilere neden olmaktadır. Dolayısıyla okul girdilerinin daha yüksek öğrenme çıktılarına dönüştürülmesi aşamasında daha fazla verim elde etmek için insan kaynaklarının yanı sıra fiziksel kaynakların da etkin yönetimiyle tamamlanması gerekliliğini ortaya koymuştur. Bu nedenle bu tez çalışması küresel bağlamda eğitim sistemlerinin etkinliğini ölçmek ile ülkeler arası düzeyde etkinsizliğin kaynak ve insan yönetimi boyutlarıyla kapsamını ve sonuçlarını araştırmayı amaçlamıştır. Bu kapsamda 4. ve 8. sınıf düzeyindeki öğrencilere dört yılda bir yapılan dünyadaki en büyük ve en kapsamlı uluslararası öğrenci başarılarını değerlendirme çalışması olan TIMSS sınavının yalnızca eğitimin temelini oluşturan 4. sınıf düzeyindeki öğrencilere yapılan kısmı dikkate alınmıştır. Böylece eğitim seviyesinin en başında öğrenmeyi etkileyen bağlamsal faktörlerdeki boşlukların belirlemesi ve herhangi bir zayıflık alanını saptaması hedeflenmiştir. Araştırma kapsamında kullanılan veriler; öğrencilerin, öğretmenlerin ve okul müdürlerinin doldurduğu anketlerden elde edilen değişkenler ile öğrencilerin matematik ve fen başarılarını temel alarak elde edilmiştir. Bu amaç doğrultusunda ülkelerin göreli toplam etkinlik skorlarını tahmin etmek için parametrik olmayan yeniden örnekleme veri zarflama (bootstrap VZA) analizinden yararlanılmıştır. Burada bootstrap yaklaşımının kullanılmasının nedeni, tahmin edilen sınırın örnekleme varyasyonlarına göre etkinlik puanlarının duyarlılığını analiz etmenin kolay bir yolu olmasındandır. Matematik ve fen başarısına etki eden eğitim girdilerini göreceli olarak etkin kullanan ülkeler sırasıyla Danimarka, Almanya, Macaristan bulunmuş olup, bu bölgelerin neredeyse optimal düzeyde faaliyet gösterdiği ve istenen sabit çıktıyı üretmek için girdi tüketimleri de neredeyse optimal kullandıkları gözlemlenmiştir. En düşük etkinliğe sahip olan ülkeler ise sırasıyla; Karadağ, Birleşik Arap Emirlikleri, Bosna Hersek olarak belirlenmiştir. İkinci aşamada teknik etkinliği regresyona tabi tutarak okulların okul yönetimi değişkenleri üzerindeki etkilerini Tobit modeli kullanarak incelemiştir. Tobit regresyon analizi kaynak kullanımı ve yönetiminin özellikle ülkelerdeki okulların girdi odaklı etkinliklerini artırabileceğini ortaya koymuştur. Bu sonuçlar göstermektedir ki araştırmaya konu olan ülkelerdeki okulların etkisizliğinin hem matematik ve fen öğretimine özgü kaynakların yetersizliği hem de aynı kaynakların en iyi şekilde kullanılmaması ve yönetilmemesi olduğudur.