İlköğretim öğrencilerinin fen bilgisi konularındaki zihinsel gelişim düzeyleri ile sahip oldukları profiller arasındaki ilişkilerin tespiti

ÖZET Zihinsel denge ve yaşın dışında, öğrencilerin tutundan, inançları, akademik başarılan, cinsiyetleri, öğretim materyalleri ile fiziksel etkileşimleri, çevre ve içerisinde bulundukları sosyal faktörler öğrencilerin zihinsel gelişimlerim etkilemektedir. Bu araştırmanın amaçlan; 1) ilköğretim 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin düşünme düzeylerini, "Kuvvet ve Hareketin Buluşması: Enerji" ünitesine dayalı Piaget'in zihinsel gelişim basamaklarına uygun olarak geliştirilen bir test yardımıyla belirlemek ve zihinsel gelişim seviyeleri öğrencilerin sahip oldukları profil özellikleri arasındaki ilişkileri ortaya çıkarmak ve 2) fen bilgisi öğretmenlerinin kullandıkları ölçme-değerlendirme araçları ve öğrencilerin zihinsel gelişimleri hakkındaki bilgilerini belirlemektir. Bu araştırmada özel durum metodolojisi kullanılmıştır. Öğrencilerin zihinsel gelişim seviyelerini tespit etmek için Fen Bilgisi Zihinsel Gelişim Testi (FZGT) geliştirilmiştir. Testin I. bölümünde öğrencilerin profil özelliklerini belirlemek için 10 soru ve II. bölümünde ise ünitedeki kavramlar yardımıyla geliştirilen 20 çoktan seçmeli ve 2 açık uçlu soru bulunmaktadır. Testin ilk yedi sorusu somut operasyon gelişim düzeyini, diğer sorular ise formal operasyon gelişim düzeyini ölçmektedir. FZGT'nin güvenirlik katsayısı r=0.66 olarak hesaplanmıştır. Türkiye'deki beş farklı ildeki devlete bağlı olan okullar ile özel okulların 7. ve 8. sınıflan (N=445, 195 kız öğrenci ve 250 erkek Öğrenci) olmak üzere toplam 17 sınıfa uygulanmıştır. 17 ilde görev yapan farklı tecrübelerdeki 59 fen bilgisi öğretmeniyle de yapılan ankette değerlendirme araçları ve öğrencilerin zihinsel gelişimleri hakkındaki bilgileri alınmıştır. Araştırma sonunda örneklemin büyük bir çoğunluğu somut operasyon (%87) döneminde bulunmaktadır. Öğrencilerin zihinsel gelişim seviyeleri ile yaşlan (F(2,439>--491, p>.05) ve cinsiyetleri (t(443)~-81, p>.05) arasında anlamlı bir ilişki yoktur. Bununla birlikte diğer faktörler öğrencilerin zihinsel gelişimlerini direkt etkilemektedir. Fen bilgisi öğretmenlerinin kullandıkları değerlendirme araçları ile öğrencilerin zihinsel gelişim seviyeleri arasında bir ilişki olmamaktadır. Eğitim-öğretim programlan öğrencilerin zihinsel gelişim seviyeleri dikkate alınarak yapılandırılmalıdır. Öğretmenler öğrencilerin zihinsel gelişim seviyelerini sistematik olarak değerlendirmeli ve bu konuda yeterli bilgiye sahip olmaları sağlanmalıdır. Anahtar Kelimeler: Fen Bilgisi Eğitimi, Zihinsel Gelişim, Öğrenci Profilleri, Fen Bilgisi Öğretmeni