Tedarık zinciri performansına sosyal sürdürülebilirliğin etkisi ve farklaştırmanın aracılık rolü

Çevresel, Ekonomik ve Sosyal olmak üzere üç ana sacayağı olan sürdürülebilirlik, gelecek nesillerin kendi ihtiyaçlarını karşılama yeteneğinden ödün vermeden, günümüzün ihtiyaçlarını karşılamak olarak tanımlanmakta ve son zamanlarda dünyadaki ciddi değişimler nedeniyle daha yoğun ilgi görmektedir. Sosyal sürdürülebilirlik, sürdürülebilirliğin insani tarafı ile ilgilidir. Sosyal açıdan sürdürülebilir tedarik zinciri, bir tedarik ağının tüm katmanlarıyla ilgili sosyal meseleleri ele alır ve operasyonel ve stratejik faydaların yanı sıra toplum üzerinde olumlu bir etki sağlamayı amaçlar. Birçok çalışma, tedarik zincirindeki sosyal sürdürülebilirlik uygulamalarını veya bunların tedarikçi performansı üzerindeki etkisini araştırmaktadır. Ancak bu çalışma kapsamında yapılan literatür taramasında, tedarik zinciri temel performans göstergelerinin sosyal sürdürülebilirliğin belirli boyutlarının benimsenmesinden nasıl etkilendiğini ve bu ikisinin arasındaki ilişkinin rekabet avantajı uygulamaları ile bağlantısını araştıran çalışmalara rastlanılmamıştır. Bu tez, bu boşluğu tespit ederek, sosyal sürdürülebilirliğin tedarik zinciri performansı üzerindeki etkisini araştırmaktadır. Tedarik zinciri performans ölçümü için IT2F-AHP kullanılarak Mükemmel Sipariş Ölçütü (POM), Sipariş Doldurma Oranı (OFR) ve Nakit Çevrim Süresi (C2C) ölçütleri belirlenmiştir. Ayrıca bu ilişkide rekabet avantajı olarak farklılaşmanın etkisi ölçülmüştür. Bu çalışmanın bir diğer katkısı bu ilişkiyi daha önce çalışılmayan Faslı imalat şirketlerinde araştırmasıdır. Çeşitli sektörlerden Faslı imalat şirketlerine gönderilen anketlerle veri toplanmış; ölçüt geliştirmek ve veri analizi için AMOS yazılımı ile Yapısal Eşitlik Modellemesi (SEM) kullanılmıştır. Bunun yanında bir rekabet avantajı stratejisi olarak farklılaşmanın performans ve sürdürülebilirlik uygulamaları arasındaki muhtemel aracılık etkisi araştırılmıştır. Bu çalışmanın ana bulgusu, söz konusu üç gösterge ışığında tedarik zinciri performansı ile sosyal sürdürülebilirlik uygulamaları arasında kayda değer bir ilişki olduğudur. Dahası farklılaşmanın yukarıda bahsedilen iki konu üzerinde bir aracılık etkisi olduğu bulunmuştur.