İnfertilite tedavisi gören çiftlerde stres, stresle baş etme stratejileri ve öz-yeterlilik düzeylerinin incelenmesi

Bu araştırma, infertilite tedavisi gören çiftlerde infertiliteye bağlı stres, stresle başa çıkma stratejileri ve infertilite öz-yeterliliği düzeylerini incelemek ve bu değişkenler arasındaki ilişkileri belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Tanımlayıcı ve ilişkisel tasarımdaki araştırmanın örneklemini, Aralık 2024–Nisan 2025 tarihleri arasında Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezine başvuran ve basit rastgele örnekleme ile seçilen 224 kadın ve 125 erkek olmak üzere toplam 349 hasta oluşturmuştur. Veriler; Tanıtıcı Bilgi Formu, İnfertilite Stresi Ölçeği (İSÖ), İnfertilite Stresi ile Başa Çıkma Ölçeği (İSBÇÖ) ve İnfertilite Öz-Yeterlilik Ölçeği Kısa Formu ile yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 32,27±4,73'tür. Çiftlerin infertilite stresi genel olarak ortalamanın altında bulunmuş, kadınların stres düzeyi erkeklerden daha yüksek olup en yüksek stresin kişisel alanda yaşandığı saptanmıştır (kişisel stres: kadın 8,83±5,13; erkek 6,33±4,57). Öz-yeterlilik puanları kadın ve erkeklerde ortalamanın üzerinde iken, erkeklerin öz-yeterliliği daha yüksek bulunmuştur (kadın 21,89±5,75; erkek 23,62±5,68). Başa çıkma düzeylerinde aktif yok sayma ve aktif mücadele puan ortalamaları her iki cinsiyette ortalamanın altında, kadınların aktif yok sayma, aktif mücadele ve pasif yok sayma puanları erkeklerden anlamlı düzeyde yüksek ve anlam bulma açısından cinsiyetler arasında fark olmadığı belirlenmiştir. İSÖ alt boyutları (kişisel, evlilik, sosyal) birbirleriyle pozitif ve orta düzeyde ilişkilidir. Aktif yok sayma ile tüm stres alt boyutları arasında pozitif ve anlamlı ilişki saptanmış, öz-yeterlilik ile stresin tüm alt boyutları arasında negatif ve anlamlı ilişki bulunmuştur. İnfertilite tedavisi gören çiftlerde stres düzeyi genel olarak düşük olmakla birlikte kadınlar özellikle kişisel alanda daha fazla stres yaşamaktadır. İnfertil çiftlerde öz-yeterlilik puanları kadın ve erkeklerde ortalamanın üzerinde olup, erkeklerin puanları daha yüksektir. Stresle başa çıkmada aktif yok sayma ve aktif mücadele puanları her iki cinsiyette ortalamanın altında bulunmuştur. Kadınların aktif yok sayma, aktif mücadele ve pasif yok sayma puanları erkeklerden anlamlı düzeyde yüksekken, anlam bulmada cinsiyet farkı saptanmamıştır. İnfertilite stresinin kişisel, evlilik ve sosyal alt boyutları birbiriyle pozitif ve orta düzeyde ilişkilidir. Aktif yok sayma tüm stres alt boyutlarıyla pozitif; anlam bulma ise tüm başa çıkma alt boyutlarıyla pozitif ilişkili bulunmuştur. Öz-yeterlilik ile infertilite stresinin tüm alt boyutları arasında negatif ve anlamlı ilişki belirlenmiştir.