94
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Archived Theses
CHP parti müfettiş raporlarına göre Seyhan (Adana) (1935-1946)
Seyhan (Adana) milli mücadele döneminde güney cephesinde önemli bir mücadele alanı olmuş; elde edilen başarılar milli mücadelenin seyrini etkilemiştir. Millî mücadele sonrasında ise tarımsal ve ekonomik anlamda hızlı bir gelişim göstermiştir. Ülkede 9 Eylül 1923 tarihinde kurulan Halk Fırkası, 1924'te Cumhuriyet Halk Fırkası, 1935 yılında Cumhuriyet Halk Partisi adını almıştır. Kuruluşundan 1950 yılına kadar iktidarda kalan CHP, inkılap hareketlerine öncülük etmiştir. CHP'de parti teşkilatını denetlemek, parti faaliyetlerini daha etkin hale getirmek amacıyla parti müfettişliği kurumu ihdas edilmiştir. Seyhan vilayetinde parti çalışanlarının yapmış olduğu faaliyetler ile partinin ekonomik durumu ve parti binaları incelenmiştir. Parti nüfuzunu şahsi çıkarları için kullananların vilayette yarattığı sorunlar ile birlikte bölgede eğitim, sağlık, bayındırlık ve sosyal yaşamdaki diğer sorunlar teftiş raporları ışığında tespit edilmeye çalışılmıştır. Ekonomik olarak birçok vilayete göre daha iyi bir konumda olan Seyhan vilayetinde parti içinde yaşanan mücadeleler yüzünde hem Parti hem de Seyhan halkı olumsuz etkilenmiştir. Dürüst partililer ise yaptıkları yararlı işlerle bölgelerinde sosyal hayatı olumlu etkiledikleri görülmüştür. Bu çalışmada Seyhan milletvekilleri ile parti müfettişlerinin raporlarına göre Seyhan vilayetindeki parti teşkilatları ve halkevlerinin faaliyetleri ile bölgenin eğitim, sağlık, bayındırlık ve diğer alanlardaki durumu ortaya konulmuştur. Müfettişlerin bölgelerinde teftiş esnasında karşılaştıkları sorunlar belirtilerek çözüm önerileri ifade edilmiştir. Bu çalışma 1935-1946 yılları arasında Seyhan (Adana)'ın siyasi, ekonomik, kültürel, spor, sağlık ve eğitim durumu hakkında detaylı bilgiler vermektedir. Anahtar Sözcükler: Seyhan (Adana), CHP, Parti Müfettişliği, Teftiş Raporları
Cafer Iyânî'nin Zübdetü'n-Nesâyih ve Umdetü't-Tevârîh'i
Osmanlı kütüphanelerinde okunmayı bekleyen birçok eser bulunmaktadır. Cafer Iyânî'nin Zübdetü'n-Nesâyih ve Umdetü't-Tevârîh adlı eseri de bunlardan biridir. Beş eseri bulunan yazarın üç eseri çalışılmış, bu teze konu olan eseri ile Nesâyihü'l-Mülûk adlı eseri çalışılmamıştı. Yazarın diğer eserlerinden yola çıkarak bu eserinin de çalışılmaya değer olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca Zübdetü'n-Nesâyih ve Umdetü't-Tevârîh'in Nesâyihü'l-Mülûk'un genişletilmiş şekli olduğu görülmüştür. Türkçe, Farsça ve Arapça yirmi üç kitaptan derlenerek oluşturulmuş bu eserde kırktan fazla rivayet anlatılmaktadır. Nasihatnâme ve siyasetnâme özelliklerini taşıyan eser, insanların siyasî ve ahlâkî açıdan kendilerine kıssadan hisse çıkarmaları amacıyla yazılmıştır. Kısacası yazar topluma faydalı olmayı amaçlamıştır. Çalışmada izlenilen yol şu şekildedir: İlk olarak yazarın hayatı ve eserleri hakkında bilgi toplandı. Sonrasında eserin Süleymaniye Kütüphanesi Nuruosmaniye Bölümü ve Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi'nde bulunan iki nüshası karşılaştırmalı olarak okundu. Nüshaların özellikleri, metin içerisinde geçen manzum kısımlar, içerik incelemesi, dil ve üslup incelemesi yapıldı. Metin içerisinde geçen ayet ve hadislerin nerede geçtiği dipnotlarda belirtildi. Ayrıca yazarın Tevârîh-i Cedîd-i Vilâyet-i Üngürüs adlı eserinde bulunan dört hikâyenin Zübdetü'n-Nesâyih ve Umdetü't-Tevârîh'te de benzer şekilde yer aldığı tespit edildi ve karşılaştırması yapıldı. Sonuç olarak metnin tarihî ve edebî açıdan faydalı olduğu görüldü. Mensur bir nasihatnâme olarak yazılan eserin içerisinde kırka yakın manzume olduğu tespit edildi. Hem mensur hem manzum kısımları sade bir dille kaleme alan yazar, edebi sanatlara yer vermeyi ihmal de etmemiştir. Anahtar Kelimeler: Cafer Iyânî, cihat, fazilet, nasihatnâme, siyasetnâme.
Adolesanların fastfood tüketiminin amatör düzeyde spor yapan ve yapmayanlar açısından karşılaştırılması
Beslenme alışkanlıkları ve sportif faaliyetler bireylerin sağlığını etkileyen önemli faktörlerdendir. Günümüzde değişen yaşam şartları ve çalışma koşulları fastfood tüketimini arttırmaktadır. Artan fastfood tüketimi yetişkinleri ve gençleri etkileyerek çeşitli sağlık sorunlarına sebep olmaktadır. Bu çalışmanın amacı adolesanların fastfood tüketiminin amatör düzeyde spor yapan ve yapmayanlar açısından karşılaştırılmasıdır. Bu çalışmada nedensel karşılaştırma kullanılmıştır. Katılımcılara demografik özelliklerini, fastfood tüketim tercihlerini, beslenme özelliklerini, spor yapma durumlarını, hangi düzeyde yaptıklarını belirlemek amacıyla yüz yüze anket uygulanmıştır. 406 katılımcının 238'i kadın, 168'i erkektir. Katılımcılar 14-18 yaş aralığındadır. Araştırmaya adolesan dönemde olan ve örgün öğretime devam eden ortaöğretim öğrencileri katılmıştır. Araştırmanın istatistiksel analizleri SPSS 28.0 paket programı kullanılarak yapılmış, veriler ki-kare analiziyle elde edilmiştir. Yapılan istatistiksel analiz sonucunda katılımcıların %46,6'sının (n=189) spor yaptığı, %53,4'ünün (n=217) spor yapmadığını tespit edilmiştir. Fastfood tüketimi ile amatör düzeyde spor yapma durumu incelendiğinde, fastfood tüketen bireylerin %48,8'inin (n=145) spor yaptığı, %51,2'sinin (n=152) ise spor yapmadığı belirlenmiştir. Araştırma bulgularına göre fastfood tüketimi amatör düzeyde spor yapan adolesanlar arasında tercih edilme oranının yüksek olduğu görülmüştür. Fastfood tüketenlerin %73,22sinin erkek, %73,1'inin kadın katılımcılar oluşturmaktadır. Beden Kitle İndeksi (BKİ) persentil sınıflamasına göre normal (≥5-<85) olan katılımcılar %74,4 oranında fastfood tüketmektedir. Anne eğitim düzeyi arttıkça katılımcıların sportif faaliyetler ile ilgilenmesinde artış olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak adolesanlar evlerinden uzakta uzun saatler geçirdiğinden yeme biçimlerinde değişiklikler meydana gelmiştir. Spor ve sağlıklı beslenme alışkanlıklarının kazanılmasında çocukluk ve adolesan dönemi önemlidir. Bu bağlamda, gençlerin spora yönlendirilmesi, okullarda beslenme eğitimi derslerinin verilmesi ve çocuklara beslenme okuryazarlığının kazandırılmasıyla gençlerin hem fiziksel aktivite düzeylerini artırmalarına hem de sağlıklı beslenme alışkanlıkları geliştirmelerine yardımcı olabilir. Anahtar Sözcükler: adolesan, beslenme, beslenme alışkanlıkları, fastfood beslenme, spor
Yerel yönetimlerde AUS teknolojileri: Gaziantep örneği
Son yıllarda teknoloji alanında yaşanan gelişmeler, ulaşım sisteminin yenilenmesini sağlamıştır. İnsanların toplu taşıma kullanırken can ve mal güvenliklerinin sağlanması için, Akıllı Ulaşım Sistemleri uygulamaları hayata geçirilerek daha rahat ve konforlu bir yolculuk yapılması amaçlanmıştır. Ayrıca insanların bir noktadan diğer bir noktaya daha kısa sürede ulaşarak vakit kaybını azaltmak amacıyla yerel yönetimlerin ulaşım için teknolojileri kullanarak akıllı sistemler geliştirmeleri hem sürücülerin hem de yolcuların seyahatlerde avantajlı hale gelmelerini sağlamıştır. Ulaşımda yaşanan sorunların en aza indirilmesi için ülkemizde ve diğer ülkelerde geniş çaplı araştırmalar yapılarak teknolojiden ve AUS uygulamalarından daha fazla nasıl yararlanılabileceği üzerinde görüşler belirtilmiştir. Bu tez çalışmasında AUS uygulamaları hakkında bilgi verilerek uygulamanın sağlamış olduğu yararlara ve ülkemizde büyükşehir konumunda bulunan Gaziantep ilinin AUS uygulamaları için yapmış olduğu çalışmalara değinilmiştir.
COVID-19 pandemi döneminde Türkiye'deki hastanelerin finansal performansının değerlendirilmesi
Bu araştırmada, COVID-19 pandemisinde Türkiye'deki hastanelerin finansal performansları analiz edilerek, hastane yöneticilerine yol gösterici öneriler sunulması ve literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda 2019-2023 yılları arasındaki Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasının internet sayfasında yayınladığı Q-861 Hastane Hizmetleri'ne ait finansal tablo verileri; yatay analiz, dikey analiz, trend analizi ve oran analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Analizlerden elde edilen bulgulara göre; pandemi döneminde hastanelerin gelirlerinin ve giderlerinin arttığı, hastanelerin kısa vadeli borçlarına bağımlılığının yüksek olduğu, hastanelerde cari oranın beklenenin altında seyrettiği, hastanelerin stoklarını etkin yönetemediği, hastanelerin 2020 yılında nakit akışlarında problemler yaşayarak alacaklarının tahsil süresinin diğer yıllardan daha yüksek olduğu, pandemi döneminde hastanelerin brüt kâr marjında artış yaşandığı, faaliyet kâr marjının 2020-2021 dönemlerinde yükseldiği ve pandemide hastanelerin net kâr marjında artış yaşandığı sonucuna ulaşılmıştır.
Klinik kalite göstergeleri açısından Diyabetes Mellitus tanısı alan hastaların değerlendirilmesi
Klinik kalite, tıbbi hizmet kalitesinin değerlendirilebilmesi amacıyla kullanılan, klinik performansın ölçülebilir bir bileşenidir. Klinik bakımın kalitesini artırmak iki temel unsura bağlıdır. Bunlardan birincisi, daha iyi bakım sağlamak için klinik pratiği tanımlayan kanıta dayalı tıp uygulamalarını geliştirmek, ikincisi ise kanıta dayalı tıbbın günlük pratikte nasıl kullanılacağını bilmektir. Bugüne kadar, Sağlık Bakanlığı tarafından ulusal düzeyde klinik kalitenin bir parçası olarak verimliliğin artırılması ve maliyet tasarrufunun sağlanması amacıyla 25 sağlık olgusu belirlenmiş olup her bir olguya özel performans ölçümü ve değerlendirmesi yapılarak iyileştirmeye olanak sağlayacak göstergeler geliştirilmiştir. Klinik kalite olgu sayılarının arttırılmasına yönelik Bakanlık düzeyinde çalışmalar yoğun bir şekilde devam etmektedir. Sağlık Bakanlığı'nın klinik kalite açısından öncelikli hedefi, izlenen sağlık olguları ile ilgili ulusal düzeyde hasta güvenliğinin ve memnuniyetinin sağlanarak optimal sağlık sonuçlarına ulaşılmasıdır. Bu olgulardan biri Diyabetes Mellitustur. Bu çalışmanın amacı, bir ilçe devlet hastanesinde izlemi yapılan Diyabetes Mellitus sağlık olgusuna ait 2022 yılı gösterge verilerini, Sağlık Bakanlığı Klinik Kalite Uygulama Rehberleri doğrultusunda değerlendirmek ve iyileştirmeye açık alanları tespit ederek önerilerde bulunmaktır. Türkiye'de Diyabetes Mellitus klinik kalite olgusu ile ilgili yapılan çalışmaların sınırlı olması nedeniyle bu tezin özgün değere sahip olduğu düşünülmektedir. Çalışma sonuçları, DM klinik kalite olgusu ile ilgili olarak 2022 yılında üç standart altında 18 gösterge ile bazı hedeflere ulaşılmasına rağmen, belirli göstergelerde hedef değerlerden sapmaların yaşandığını göstermektedir.
Siber savunma stratejilerinde yapay zeka entegrasyonun etkisi
Bu çalışmada siber savunma stratejilerinde yapay zeka entegrasyonunun etkileri incelenmiştir. Günümüzde dijitalleşmenin hızla artmasıyla birlikte siber tehditlerin de karmaşıklığı ve etkinliği önemli ölçüde yükselmiştir. Bu bağlamda geleneksel siber güvenlik önlemlerinin yetersiz kaldığı durumlar ortaya çıkmış ve yapay zeka tabanlı çözümlerin siber savunma sistemlerine entegrasyonu kaçınılmaz bir gereklilik haline gelmiştir. Çalışmada yapay zeka teknolojilerinin siber tehditlerin tespiti, analizi, sınıflandırılması ve bertaraf edilmesi süreçlerindeki rolü ele alınmış ve bu teknolojilerin savunma sistemlerine sağladığı avantajlar ortaya konmuştur. Özellikle makine öğrenimi, derin öğrenme ve doğal dil işleme gibi yapay zeka yöntemlerinin, anomali tespiti, tehdit istihbaratı, otomatik yanıt mekanizmaları ve saldırı tahmini konularında nasıl bir dönüşüm sağladığı incelenmiştir. Çalışmanın teorik çerçevesi oluşturulurken, yapay zekanın siber güvenlikteki kullanım alanları ve bu alandaki güncel literatür değerlendirilmiştir. Yapay zekanın siber savunmadaki etkinliğini artıran faktörler ve bu entegrasyonun zorlukları ele alınmıştır. Yapılan incelemelerde yapay zeka destekli güvenlik sistemlerinin, büyük hacimli verileri analiz edebilme, bilinmeyen tehditleri tespit edebilme ve saldırılara gerçek zamanlı tepki verme gibi yetenekleri sayesinde geleneksel yöntemlere kıyasla daha güçlü bir koruma sağladığı gözlemlenmiştir. Çalışmada ayrıca farklı ülkelerin ve kurumların yapay zeka destekli siber güvenlik stratejileri karşılaştırmalı olarak incelenmiş ve başarılı uygulama örnekleri analiz edilmiştir. Bu çerçevede yapay zeka entegrasyonunun siber savunma stratejilerinde devrim niteliğinde değişiklikler yarattığı ve gelecekte daha sofistike saldırı ve savunma mekanizmalarının ortaya çıkacağı sonucuna varılmıştır. Anahtar Sözcükler: Entegrasyon, Savunma, Siber, Strateji, Yapay Zeka
Kripto varlık fiyatları üzerinde seçili hisse senedi piyasa endeksleri ile emtiaların etkisi: Makine öğrenmesine dayalı ampirik bir çalışma
Çalışma, kripto varlık piyasalarında en yüksek piyasa değerine sahip iki varlık olan Bitcoin (BTC) ve Ethereum (ETH) fiyatları üzerinde, S&P 500 ve KOSPI endeksleri ile altın (XAU) ve gümüş (XAG) fiyatlarının etkisini makine öğrenmesi modelleri ile tahmin etmeyi amaçlamaktadır. Ayrıca çalışmada, J48, Lojistik Regresyon, Destek Vektör Makineleri (SMO), Yapay Sinir Ağları (YSA), IBk, K-Star ve LWL algoritmalarının her iki kripto varlık için tahmin performansları karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Analizlerde kullanılan veriler, Investing.com platformundan temin edilmiş olup, 02.01.2019 ve 30.12.2024 tarihleri arasındaki döneme ait günlük kapanış değerlerini içermektedir. Veri seti, toplam 6 değişken ve 1431 günlük gözlem üzerinden oluşturulmuştur ve 8586 veri noktası içermektedir. Modelleme sürecinde Java tabanlı açık kaynaklı WEKA yazılımı kullanılmıştır. Performans değerlendirmesi, doğruluk, kesinlik, duyarlılık, F-skoru, MAE, RMSE ve Kappa katsayısı gibi ölçütlerle yapılmıştır. Bitcoin tahmininde J48 algoritması tüm metriklerde %100 başarı sağlayarak en yüksek performansı gösterirken, ETH tahmininde hem J48 hem de IBk algoritmaları öne çıkmıştır. K-Star algoritması yalnızca ETH için güçlü bir performans sergilemiştir. Diğer algoritmaların genel başarımı görece düşüktür. Elde edilen bulgular, kripto varlık fiyatlarının tahmininde algoritma seçiminin ve hedef varlığın yapısal özelliklerinin büyük önem taşıdığını ortaya koymaktadır. Çalışma, makine öğrenmesi algoritmalarının finansal varlık tahminlerindeki etkinliğini karşılaştırmalı olarak ortaya koyarak literatüre katkı sağlamaktadır.
Parasal aktarım mekanizması çerçevesinde özel sektöre verilen yurtiçi kredilerin enflasyonla ilişkisi: OECD örneği
Merkez bankalarının temel hedeflerinden biri enflasyonu kontrol altında tutarak fiyat istikrarını sağlamaktır. Merkez bankaları fiyat istikrarını sağlamak için para politikalarını uygulamaktadırlar. Para politikaları ile kredi hacmini etkilemektedirler. Parasal aktarım mekanizmasının banka kredi kanalı olarak bilinen bu süreç, para politikası aracılığıyla reel ekonomiyi ve enflasyonu etkilemektedir. Banka kredileri ekonomideki para miktarını etkilediğinden toplam ekonomik aktivitenin işleyişinde önemli bir rol oynamaktadır. Banka kredilerinin hacmi, ekonomide krizlere dahi yol açabilmektedir. Bu çalışmada 16 OECD ülkesinde özel sektöre verilen yurtiçi banka kredileri ile enflasyon arasındaki ilişki parasal aktarım mekanizması çerçevesinde panel veri analizi yöntemiyle 2010-2023 dönemine ait yıllık veriler kullanılarak analiz edilmiştir. Bu çerçevede Pedroni panel eşbütünleşme testi ve Dumitrescu-Hurlin panel nedensellik testi uygulanmıştır. Eşbütünleşme testi sonuçlarına göre para arzı, banka kredileri ve enflasyon arasında uzun dönemli eşbütünleşme ilişkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Nedensellik testi sonuçlarına göre ise banka kredilerinden enflasyona doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi bulunmuştur. Elde edilen bulgular, banka kredilerinin enflasyonu hem uzun dönemde hem de kısa dönemde etkilediğini ve parasal aktarım mekanizmasından biri olan banka kredileri kanalının uzun dönemde etkin bir şekilde işlediğini göstermiştir.
Duygusal emeğin bireysel satış performansı üzerindeki etkisi: Gayrimenkul sektöründe bir uygulama
Duygusal emek, özellikle yüksek düzeyde müşteri etkileşimi gerektiren sektörlerde, çalışan performansını ve iş çıktısını doğrudan etkileyen stratejik bir unsur hâline gelmiştir. Satış gibi rekabetin yoğun ve insan ilişkilerinin belirleyici olduğu meslek gruplarında, çalışanların duygularını nasıl yönettikleri ve dışa vurdukları, yalnızca bireysel refahlarını değil, aynı zamanda kurumsal başarılarını da etkilemektedir. Çalışmanın temel amacı, duygusal emeğin üç boyutu olan yüzeysel rol yapma davranışı, derinlemesine rol yapma davranışı ve samimi davranışın bireysel satış performansı üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Araştırma, Bursa ilinde gayrimenkul sektöründe çalışan 223 satış danışmanından toplanan verilerle gerçekleştirilmiştir. Bulgular, duygusal emeğin bireysel satış performansı üzerinde anlamlı etkiler yarattığını göstermektedir. Yüzeysel ve samimi duygusal emek davranışlarının performansı pozitif yönde etkilediği; buna karşılık derinlemesine duygusal davranışın performans üzerinde negatif bir etkisinin bulunduğu tespit edilmiştir. Bu çalışma duygusal emeğin farklı yönlerinin satış başarısına etkisini çok boyutlu bir bakış açısıyla ele alarak, literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmakta ve özellikle gayrimenkul sektörü gibi yüksek tempolu, duygusal etkileşime açık alanlarda çalışanların iş performanslarını etkileyen psikososyal süreçleri ampirik verilerle ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, hem akademik araştırmalar için yeni açılımlar sunmakta hem de sektörel uygulamalarda duygusal emek süreçlerinin daha bilinçli biçimde yönetilmesine yönelik ipuçları sağlamaktadır.