Sosyobilimsel konu temelli öğrenme bağlamında ortaokul öğrencilerinin argümantasyon gerekçelerinin incelenmesi

Son dönemlerde argümantasyon becerileri, fen bilimleri eğitiminde önem kazanmaktadır. Fen okur-yazarlığının gelişimi için öğrenciler eleştirel düşünme, bilgiye dayalı karar verme, argüman geliştirme gibi becerilere ihtiyaç duymaktadır ve sosyo-bilimsel konu temelli öğretim bu becerilerin gelişimine katkı sağlamaktadır (SBK-temelli öğretim). Bu becerilerin yanında, argüman geliştirme ve karar verme süreçlerini etkileyen destekleyici nedenleri anlamak da önem kazanmaktadır. Bu tezin amacı ortaokul öğrencilerinin sosyo-bilimsel konu olarak uyarlanan bir gen düzenleme yöntemi (CRISPR/Cas9) ile ilgili argüman yazarken kullandıkları destekleyici nedenleri incelemektir. Bu araştırmada Sadler, Foulk ve Friedrichsen (2017) tarafından SBK temelli öğretim modeli olarak geliştirilen model baz alınarak, argümantasyon yöntemini de içeren bir SBK ünitesi geliştirilmiştir. CRISPR/Cas9 yönteminin kullanımının bilim insanlarını, mühendisleri ve ülkeleri ikilemde bırakması, farklı düşünceleri barındırması nedeniyle, temel sosyo-bilimsel konu olarak CRISPR/Cas9 yöntemi üniteye uyarlanmıştır. Ünitenin temel sorusu "CRISPR yönteminin kullanımı geleceği nasıl etkiler?" olarak belirlenmiştir. Geliştirilen SBK ünitesi, 4 hafta boyunca bir devlet ortaokulunda okuyan yirmi sekiz 7. sınıf öğrencisine uygulanmıştır. Ünite sonunda ise, öğrencilerden konu hakkında görüşlerini belirten yazılı argümanlar toplanmıştır. Nitel araştırma yönteminin benimsendiği bu çalışmada, SBK'nın çok yönlü özelliğine vurgu yapan SEE-SEP modeli analitik çerçeve olarak kullanılmıştır. Bu model 6 konu (sosyoloji/kültür, ekonomi, çevre/ekoloji, bilim, etik/ahlak ve politika) ve 3 boyut (bilgi, değer ve kişisel deneyimler) içermektedir. Öğrencilerden toplanan yazılı argümanlar ise bu konular ve boyutlar baz alınarak incelenmiştir. İncelemeler sonucunda ise öğrencilerin argümanlarını yazarken sıklıkla bilimsel bilgi ve etik konularından, değer boyutundan yararlandıkları ve destekleyici nedenlerini bu konu ve boyutlara dayanarak oluşturdukları tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Sosyo-Bilimsel Konu (SBK), SBK Temelli Öğretim, CRISPR/Cas 9 Yöntemi, Argümantasyon, SEE-SEP Modeli