İran ve Anadolu seramik sanatında geleneksel çömlekçilik uygulamaları ve örneklerin karşılaştırılarak değerlendirilmesi

Dünyanın kil kaynaklarının kullanımına ilişkin başlangıç kesin olarak bilinmese de, arkeolojik buluntular en eski seramiklerin on binlerce yıl öncesine ait olduğunu göstermektedir. Anadolu ve İran, en eski uygarlıkların doğduğu coğrafya olarak, çömlekçiliği binlerce yıllık bir süreçte günümüze kadar taşımış önemli birer merkezdir. Bu çalışmada, İran ve Anadolu bölgelerinde geleneksel çömlekçilik uygulamaları ayrıntılı olarak incelenmiş ve bu iki bölgenin seramik sanatındaki benzerlikler ve farklılıklar karşılaştırmalı bir perspektifle değerlendirilmiştir. Anadolu ve İran bölgesinde çoğu şehirlerde geleneksel yöntemler ile üretime devam eden şehirler mevcuttr. Ancak zaman ve butçe sınırılılığı nedeni ile en önemli şehirler seçilmiştir. Anadolu'nun beş önemli çömlekçilik merkezi olan Sorkun, Gökeyüp, Karacasu, Avanos, ve Kınık'taki çömlek üretim süreçleri, form, dekorasyon özellikleri ve pişirme teknikleri detaylandırılmıştır. İran'ın ise önde gelen çömlekçilik merkezleri olan Lalecin, Kelpurgan, Meybod, Mend ve Hekemi şehirlerindeki çömlekçilik uygulamaları benzer bir yaklaşımla incelenmiştir. İran ve Anadolu bölgelerinde yürütülen araştırmalar, bu coğrafyalarda ortak bir kültürel yapının etkili olduğundan, üretilen çömleklerin form ve şekillendirme yöntemlerinde benzerliklere yol açmıştır. Bununla birlikte, bölgesel olanakların farklılığı nedeniyle çömleklerin dekorlama ve pişirme yöntemlerinde belirgin farklılıklar gözlemlenmiştir. Her iki bölgedeki ekonomik sorunların etkisiyle, çömlekçilik ciddi zorluklarla karşı karşıya kalmış ve bu alanda belirgin bir durgunluk izlemlenmektedir. Bu tez kapsamında bu sorunlar incelenip bazı çözüm önerielri sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Anadolu – İran – Çömlek- Geleneksel çömlekçilik - Çömlekçi çarkı