İran ve Suudi Arabistan`da kadın

ÖZETOrtadoğu'daki sıcak gelişmeler ve bu gelişmeler ile bağlantılı olarakABD'nin bölgenin demokratikleştirilmesi yönündeki söylemi bölge üzerine tartışmalarıyeniden canlandırmıştır. Tüm bu tartışma içinde ABD'nin hedef olarak belirlediğiülkelerden ran ile ABD'nin müttefik olarak tanımladığı Suudi Arabistan ilgi konusuolmaya devam etmektedir. Bu çalışma iki ülkeyi biraz daha yakından tanıma amacıylayapılmıştır. Sosyal bilimciler artık herhangi bir toplumu, sınıf ve ırk ilişkilerinin yanısıra bu toplumdaki kadın-erkek, dişi-eril ayrımına yönelik yaklaşımları nasılyapılandırdığını incelemeden anlamanın mümkün olmadığına dikkat çekmektedir. ? ranve Suudi Arabistan'da Kadın? başlıklı bu çalışmanın toplumsal cinsiyet araştırmalarıüzerinden yürütülmesindeki amaç da, toplumsal yapıyı daha derinlemesine incelemekaygısından kaynaklanmaktadır.slam'ın farklı mezheplerine dayalı, farklı siyasi ve ekonomik süreçlere vegeleneklere sahip iki ülkesi ran ve Suudi Arabistan'da yaşanan sorunlar kadınlarıolduğu kadar erkekleri de ilgilendirmektedir. Suudi kadınların tespit ettiği gibi, güçlüataerkil sistem erkekleri kadınlar üzerinden denetim altında tutmaya çalışmaktadır. YaniOrtadoğulu kadınlar da Batılı kadınlara benzer biçimde içinde yaşadıkları sistem gereğiaile bağlamında ataerkil yapıdan kolay kurtulacak gibi görünmemektedir.ran ve Suudi Arabistanlı kadınların sorununu Batılı kadınlardan ayıran, siyasirejimlerinin sosyal adalet, politik demokratikleşme, sekülarizasyon ve hukuk devletiolma gibi kriterler uzantısında modernleşmeye ne mesafede durduğuyla ilgilidir. Buçalışmada Ortadoğu'daki siyasal ve sosyal soruları din ile bağlantılandırma çabasınınyanlış olduğu ortaya konmaktadır. slam dininin farklı yorumlarının değişen koşullarauygun olarak nasıl yeniden yorumlandığının anlaşılması dinin aslında fonksiyonelolarak kullanıldığını gözler önüne sermektedir. Bu çalışma sonucunda, Ortadoğulukadınları baskı altında tutan sistemin dini gerekçe göstermesinin tutarsızlığı dilegetirilmektedir. Bu noktada da dinin toplumsal yerini yeniden belirlemeye çalışanran'ın modernleşmeye Suudi Arabistan'dan daha yakın durduğu ortaya konmaktadır.Demokratikleşme gibi, toplumsal cinsiyet sorunu da evrenseldir. Batılı feminizmanlayışının etnosentrizmden uzak durması halinde Ortadoğulu kadınların sorunlarına daışık tutması mümkün olacaktır. Ataerkil sisteme karşı, toplumsal refahın artması, sosyaladalet, politik demokratikleşme, sekülarizasyon ve hukuk devleti olma yoluyla kısacasımodernleşme yoluyla önemli kazanımlar elde eden Batılı kadınların tecrübesi, ranlı veSuudi Arabistanlı kadınlar kadar tüm Ortadoğulu kadınlara örnek teşkil etmektedir.Ancak kapitalist sistemin ya da demokratikleşme modelinin ışınlanma yoluylaOrtadoğu ülkelerine birebir uygulanması nasıl mümkün değilse, Batılı feministtartışmanın da Ortadoğu'ya kesin reçete olarak sunulamayacağı açıktır. Ortadoğulukadınların Batı'nın entellektüel tartışmalarını reddetmek yerine bu tartışmalardanyararlanmaları, yaşadıkları ayrımcılıkla mücadelede daha çabuk yol almalarını mümkünkılacaktır.