İş jeti modeli belirleme sürecinde karar kriterleri ve çok kriterli karar verme yöntemleri uygulamaları

Her geçen yıl büyüyen ve küreselleşen ekonomi ile beraber işletme yöneticileri daha esnek seyahat modellerine ihtiyaç duymaktadır. Finansal olarak gücü yeten bazı işletmeler iş jeti edinerek söz konusu seyahat ihtiyaçlarını mevcut şartlarda en esnek hale getirebilmektedir. İş jeti satın almak isteyen her işletmenin iş havacılığı ve iş jetleri konusunda uzmanlık derecesinde bilgi sahibi olması mümkün değildir. Birçok kriterin, birçok iş jeti üreticisinin ve birçok iş jeti modelinin söz konusu olduğu bu süreçleri yönetmek oldukça zordur. Danışmanlık hizmetinin alınması durumunda bile sürece sistematik yaklaşmak ve rasyonel sonuçlara ulaşmak çoğu zaman mümkün olmamaktadır. Rasyonel ve şeffaf bir iş jeti modeli belirleme karar süreci yönetimi için yapılan bu çalışma nitel bir araştırma olarak tasarlanmıştır. Hâlihazırda literatürde olan benzer çalışmalar incelenerek öncelikle iş jeti modeli belirleme karar kriterleri sınıflandırılmış ve tanımlanmıştır. Vaka analizi yöntemi ile dört işletmenin iş jeti modeli belirleme ve iş jeti satın alma süreçleri gözlemlenmiştir. Veriler, söz konusu gözlemler ve işletmelerin karar verici yöneticileri ile gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla elde edilmiştir. İlgili veriler iş jeti satma ve satın alma danışmanlığı yapan başka bir işletmenin uzman yöneticisinin yardımı ile Analitik Hiyerarşi Süreci, SWARA, TOPSIS, MOORA ve Copeland çok kriterli karar verme yöntemlerinde analiz edilmiştir. Katılım gösteren her bir işletme için uygun olan iş jeti modelleri arasında birer sıralama oluşturulmuştur. Elde edilen sıralamalar iş havacılığı ve iş jeti enstitülerinin yayınladığı bilgilerle ve istatistiklerle örtüştüğü için iş jeti modeli belirleme sürecinin bu çalışmada uygulanan yöntemlerle yönetilebileceği sonucuna varılmıştır.