İslâm felsefe geleneğinde kadın ve toplumdaki yeri

Bu tezin amacı İslam felsefe geleneğinde kadın konusunda yapılan değerlendirmeleri tespit etmek ve İslam filozoflarının bakış açısıyla kadının toplumdaki yerini anlamaktır. Nitekim kadın toplumun temelini oluşturan ailenin en fedakâr üyesidir. Çeşitli medeniyetlerde ilk günahın sebebi olarak görülen ve pek çok haktan yoksun bırakılan kadın, zaman içinde sosyal değişim ve dönüşüm aşamalarından geçmiş olsa da kendisiyle bütünleşen bazı görevlerden kurtulamamıştır. Antik felsefede Platon kadını ontolojik bakımından erkeğe göre daha aşağıda konumlandırırken; diğer yandan ideal devletinde kadını ev içi alanda hapsetmek ve görünmez kılmak yerine erkeğe görece daha eşit bir yere konumlandırmayı amaçlamaktadır. İslam öncesi ataerkil bir toplum yapısının hâkim olduğu Cahiliye toplumunda kadın ikinci sınıf bir konuma sahip olmuştur. Bu toplumda aile ve kabile için bir yük olarak görülen kız çocuklarının diri diri gömüldüğü bilinmektedir. Bu açıdan denilebilir ki, Cahiliye toplumunda kadınlar pek çok hak ve hukuktan yoksun bırakılmışlardır. İslam'ın yayılışıyla birlikte Kur'an'da yer alan emir ve yasaklardan, kadın ve erkek eşit derecede sorumlu tutulmuşlardır. Tarih boyunca kadının hakları ve sosyal konumuna ilişkin yapılan tartışma ve değerlendirmeler, İslam felsefe geleneğinde de sürdürülmüştür. Bu tezde İslam felsefe geleneğinde kadınla ilgili fikirlerini paylaşan Kindî, Ebu Bekir Râzî, Fârâbî, İbn Miskeveyh, Yusuf Has Hacib, İbn Sînâ, Gazâlî, İbn Rüşd, Nasiruddin Tûsî, Adudiddin el-Îcî, Mevlânâ, Taşköprizâde, Kınalızâde Ali Çelebi, Erzurumlu İbrahim Hakkı ve Muhammed İkbâl gibi düşünürlerin fikirlerine yer vereceğiz. İslam filozoflarının eserlerinde kadın konusuna dair ayrı bir başlık yoktur. Esas itibarıyla bu konu insan felsefesi ve özelde pratik felsefenin aile yönetimi kısmında ele alınmıştır. Ev yönetiminde kadının ahlâkı, eğitimi, görev ve sorumlulukları bu bölümde ele alınmaktadır. Çalışmada bu minval üzere kadın konusu ele alınacaktır.