İstanbul ili Ümraniye ilçesinde hava kalitesinin değerlendirilmesi

Artan nüfusa bağlı olarak şehirleşme, sanayileşme ve enerji ihtiyacındaki artış hava kirliliğinin artmasına, dolaylı olarak küresel ısınmaya ve iklim değişikliğine neden olmaktadır. Hava kalitesinin belirlenmesindeki en önemli kirleticiler partikül madde (PM), azot oksitler (NOx), kükürt dioksit (SO2), karbon monoksit (CO) ve ozon (O3) olarak sıralanabilir. Hava kalitesini olumsuz etkileyen bu kirleticiler (O3 hariç), fosil kaynaklı yakıtların kullanıldığı enerji santrallerinden, motorlu taşıt egzozlarından, konutlarda ısınmanın sağlanmasından ve endüstriyel tesislerden atmosfere salınan birincil kirleticilerdir. Troposferik ozon (O3) ise atmosfere salınan kirleticilerden NOx ve uçucu organik bileşiklerin güneş ışığıyla fotokimyasal reaksiyona girmesiyle oluşan ikincil kirletici olup aynı zamanda kuvvetli bir sera gazıdır. Bu çalışmada, Ümraniye ilçesindeki hava kalitesi 2018-2020 yılları için değerlendirilmiştir. Yaklaşık 715 bin nüfusa sahip Ümraniye'nin hava kalitesi, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Hava Kalitesi İzleme istasyonunda takip edilmektedir. PM10, NO2, SO2, CO ve O3 kirletici konsantrasyonları 2018-2020 yılları için hava izleme web sitesinden indirilmiştir. Kirleticiler, Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliğine (HKDYY) göre değerlendirilmiş ve limit aşımları belirlenmiştir. PM10 verileri çalışmada seçilen yıllar için (2018, 2019, 2020) HKDYY'ye göre değerlendirildiğinde belirlenen sınır değerin üzerinde olduğu görülmüştür ve sınır değerler en 2018 yılında aşılmıştır. SO2, NO2, CO ve O3 kirleticileri seçilen yıllar için HKDYY göre değerlendirildiğinde, belirlenmiş limit değerler tüm kirleticiler için sağlanmıştır. Bu sonuçlara göre; Ümraniye ilçesinde hava kalitesinin iyileştirilmesi için üretimde kirliliğin önüne geçilmesi ve yeşil üretimi destekleyen stratejilerin belirlenmesi gerekmektedir. Ayrıca üretimde ve konut ısıtmasında kullanılan fosil kaynaklı yakıtlar yerine yenilebilir enerji kaynaklarının kullanımı bakanlıklar koordineli çalışılarak teşvik edilmelidir.