İzmit kazası vakıfları ve vakıf eserleri: Tespit ve değerlendirme (1750-1850)

Vakıflar, Osmanlı Devleti'nde her türlü alanda hizmet vermiş, zengin ve köklü bir kültürün ürünüdür. Şehirlerin oluşumunda ve gelişiminde katkısı yadsınamaz. Türk-İslam şehirleri ibadethane merkezli bir oluşuma sahip olup, farklı türden birçok vakıf eserinin tesis edilmesi, şehir gelişimine olumlu katkı sağlamaktadır. Bununla birlikte şehir tarihi araştırmalarında vakıf eserleri hayati bir öneme sahiptir. Bu çalışmanın ana unsurunu İzmit Kazâsı Vakıfları oluşturmaktadır. Temel olarak 1750-1850 yılları arasında İzmit'te bulunan vakıflar ve vakıf eserlerinin tespiti yapılmıştır. Toplam olarak altmış sekiz adet vakfa ulaşılmıştır. Bu vakıflar içinde çok sayıda cami vakfı bulunmaktadır. Bunun yanında mescit, mektep, medrese, çeşme, tekke, zaviye vakıfları da bulunmaktadır. Vakıf eseri olarak da 68 adet eser tespit edilmiştir. Bu eserlerin çoğunluğu cami ve mescitlerdir. Bunlar haricinde çok sayıda tekke, zaviye, mektep, medrese, hamam, çeşme, köprü gibi eserlerin varlığı ortaya çıkarılmıştır. Anahtar Kelimeler: Vakıf, İzmit, İzmit Kazâsı, Cami, Çeşme, Medrese.