Jeodezik GPS ağlarının duyarlık ve güven amaç fonksiyonları ile ölçü planı optimizasyonu

Günümüzde teknolojinin gelişimi ile birlikte yersel ağların yerini GPS ağlan almıştır. Jeodezik GPS ağlarının kullanım amaçlarına uygun tesisi, tasarımı aşamasında seçilecek amaç fonksiyonuna bağlı olarak optimizasyonunun yapılmasını gerektirir. GPS ağlarının optimizasyonunda seçilecek amaç fonksiyonu ağdan beklenen duyarlık veya güven isteklerini karşılayabilmen, tasarım parametresi amaç fonksiyonu değerini mümkün olduğunca minimuma yaklaştırabilmeli ve çözüm algoritması uygulanabilir olmalıdır. Çalışmada, Karadeniz Teknik Üniversitesi kampus alam ve Trabzon hava alanının bir kısmım kapsayacak biçiminde bir GPS ağının ölçü planı optimizasyonunun, oturumların planlanması esas alınarak yapılması amaçlanmıştır. Ağın duyarlık optimizasyonunda, ağdaki tüm noktaların duyarlık yönünden homojen yapıda olmasını hedefleyen A-optimal ağ ve ağ noktalarının konum duyarlıklarım artırmayı hedefleyen E- optimal ağ amaç fonksiyonları olarak seçilmiştir. Ağın güven optimizasyonunda bazların redundanz değerlerinin, ağın iç ve dış güven ölçütü değerlerinin sınır değer şartlarını sağlamaları ve tüm ağ için homojen yapıda olmaları amaç fonksiyonu olarak seçilmiştir. Amaç fonksiyonlarım minimum yapabilmek için birinci derece optimizasyon olarak da adlandırılan ölçü planı optimizasyonu tasarım parametresi olarak, tasarım parametresinin gerçekleştirilebilmesi için simülasyon yöntemlerinden tekrarlı en küçük kareler yöntemi uygun bir çözüm algoritması olarak seçilmiştir. Ağın duyarlık optimizasyonunda, üç, dört ve beş alıcı kullanılması durumu dikkate alınmıştır. Üç alıcı ile oturumların planlanmasının dört ve beş alıcı ile tasarımdan daha esnek olduğu, ağın duyarlık optimizasyonunda her yineleme sonunda bulunan amaç fonksiyonları değerlerinin baz sayısı ile ters orantılı olduğu ve doğrusal olmadığı görülmüştür. Ağın güven optimizasyonunda, güvenilir bir ağ için ortalama serbestlik derecesinin yüksek olması yeterli olmayıp tüm ağdaki bazların güven ölçütleri değerlerinin yaklaşık aynı olması, diğer bir ifade ile ağm güvenirlik yönünden homojen yapıda olması gerektiğine karar verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Duyarlık, Güvenirlik, Optimizasyon, Amaç Fonksiyonu, Ölçü Planı, Tasarım Parametresi, Çözüm Algoritması