Kanun hükmünde kararnamelerin yargısal denetiminin yasama ve yürütme üzerine etkileri

108 ÖZET Kanun hükmünde kararnameler, 1961 Anayasasında 1971 yılında yapılan değişiklikle Türk Hukuk sisteminde yerini almıştır ve günümüze kadar 630 KHK çıkarılmıştır. KHK'lerin Türk Hukuk sistemine girişi, KHK çıkarma yetkisinin verilmesinin anlamı; bir Anayasa kuralı olan yasamanın devredilmez oluşu üzerine etkileri ve güçler ayrımı ile egemenliğin kullanımı üzerinde çok yoğun tartışmaları da beraberinde getirmiştir. TBMM tarafından Bakanlar Kuruluna KHK çıkarma yetkisi verilmesi, yasama yetkisinin devri olmadığından yürütmenin yasamanın alanına girmiş olması da söz konusu değildir. Kanunlar Anayasaya ve KHK'ler de hem Anayasaya hem de dayandıkları yetki kanununa aykırı olamazlar. Bu düzenlemelerin Anayasaya uygunluğunun yargısal denetimi, Anayasa Mahkemesinin görevidir. Anayasa Mahkemesi kararlarının kesin ve bağlayıcı olması ve iptal kararının yasama ve yürütmenin iradesini ortadan kaldırması, Mahkemenin yasama ve yürütmenin üzerinde bir güç olmaması için sınırlandırılmasını gerekli kılmıştır. Anayasa Mahkemesi kendiliğinden Anayasaya uygunluk denetimi yapamadığı gibi, yasakoyucu gibi de davranamaz. Anayasa Mahkemesi, yetki yasalarına Anayasa perspektifinden bakmaktadır. TBMM'nin ya da Bakanlar Kurulu'nun iradesi Anayasaya uygun olmak zorundadır. Anayasa Mahkemesinin yasama ve yürütmenin iradesinde Anayasaya uygunluk araması ve Anayasaya uygun olmayan düzenlemeleri(dar anlamda yetki yasaları ve KHK'ler) iptal etmesi, yasama ve yürütmenin alanına girmek değildir. Bir müdahale söz konusudur. Ancak bu müdahale Anayasaya uygunluğun sağlanmasına yöneliktir. Anayasa Mahkemesi, yasama ve yürütmenin yerine geçerek irade ortaya koymamaktadır. Yapılan Anayasaya uygun bulunmayan düzenlemenin iptal109 edilerek ortadan kaldırılmasıdır. Yasama ve yürütmenin Anayasal sınırlar içinde düzenleme yapma imkanı her zaman vardır. Diğer yandan Mahkemenin, Anayasada kanunla düzenlenmesi öngörülen konuların KHK ile düzenlenmesi hakkında Anayasaya aykırılık görmemesi; Anayasanın ilgili maddelerini işlevsiz bıraktığı gibi, yasamanın alanına bırakılan düzenleme yapma yetkisi yürütmeye de verilmesinin yolu açılmış olmaktadır. Mahkemenin, olağanüstü KHK'lere ilişkin olarak, sadece başlığı ile yetinmeyerek, denetim dışı görmemesi ve Anayasada Olağanüstü hallerde çıkarılacak KHK'ler için belirlenmiş kriterlere uygunluğu araması ve buna uygun olmayan KHK'leri iptal etmesi, temel hak ve özgürlüklerin korunması yolunda önemli bir adım olduğu gibi; yasamanın devredilmezliği kuralının, Anayasanın üstünlüğünün ve Anayasada belirlenmiş güçler ayrımının korunması yolunda en temel güvencelerdendir.