Karagöz ve kukla ustalarının somut olmayan kültürel miras kapsamında yaşayan insan hazineleri bağlamında incelenmesi: İstanbul örneği

Unesco 2003 yılında imzaladığı "Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması" sözleşmesi ile kültürel birikimin kuşaktan kuşağa aktarılmasını amaçlamıştır. Bu amaç doğrultusunda kültürel miras olan objeyi ortaya koyan gelenek taşıyıcıları ve onların bilgi ile becerilerini korumak için Yaşayan İnsan Hazineleri ulusal sistemini geliştirmiştir. Çalışmamızda İstanbul şehrindeki kukla ve Karagöz ustalarının yaşayan insan hazineleri kriterlerine uygunlukları incelenmiştir. Alan araştırması merkezli bu çalışmada görüşme yöntemi kullanılarak Karagöz ve kukla ustalarından bilgiler derlenmiş, ses ve görüntü kayıtları alınmıştır. 29 usta ile görüşme gerçekleştirilmiştir. Kukla ve Karagöz ustalarının sanata başlamaları, sanatlarının yapım, gösterim ve oynatım teknikleri, SOKÜM ve YİH hakkındaki düşüncelerine yer verilmiştir. Çalışmanın sonucunda 29 ustadan 11 ustanın yaşayan insan hazineleri kriterlerinin tamamını karşıladığı tespit edilmiştir. Yaşayan İnsan Hazinesi sistemindeki çırak yetiştirmiş olmak maddesinin birçok usta tarafından karşılanamadığı görülmüştür, sanatı üreten ustaların sanatlarını gelecek kuşaklara aktarabilmesi için Eğitim/ Aktarım ve Sürdürülebilirlik kapsamlarında çalışmalar yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Somut Olmayan Kültürel Miras, Yaşayan İnsan Hazineleri, Gösteri Sanatları, İstanbul Karagöz ve kukla Ustaları, Aktarma