Karate Sporu Yapan Bireylerde Sporda Ahlaktan Uzaklaşmanın Sportmenlik Davranışlarına Etkisinin İncelenmesi

Bu araştırmanın amacı, karate sporu yapan bireylerde sporda ahlaktan uzaklaşma düzeyinin sportmenlik davranışları üzerindeki etkisini ve bu değişkenlerin cinsiyet ile branş faktörlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmaya Türkiye Karate Federasyonu’na bağlı Ümitler, Gençler, U21, Büyükler ve Veteranlar kategorilerinde yer alan 125’i kadın ve 145’i erkek olmak üzere toplam 270 aktif kata ve kumite sporcusu katılmıştır. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Sporda Ahlaktan Uzaklaşma Ölçeği ve Çok Boyutlu Sportmenlik Yönelimi Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 27 istatistiksel paket programından yararlanılmıştır. Verilerin normallik dağılımı One-Sample Kolmogorov–Smirnov testi ile birlikte çarpıklık ve basıklık değerleri kullanılarak incelenmiştir. Normallik varsayımının sağlanması üzerine sporda ahlaktan uzaklaşma toplam puanının sportmenlik alt boyutları üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla lineer regresyon analizi uygulanmıştır. Ayrıca değişkenlerin karate branşları ve cinsiyete göre karşılaştırılmasında bağımsız gruplarda t testi kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, sporda ahlaktan uzaklaşmanın sportmenlik yönelimini %14,8 oranında negatif yönde ve anlamlı şekilde etkilediği saptanmıştır (R²=.148, p<.001). Cinsiyet değişkenine göre; kadın sporcuların kurallara saygı, rakibe saygı ve toplam sportmenlik puanlarının erkek sporculardan anlamlı derecede yüksek olduğu belirlenmiştir (p<.05). Branş değişkeni açısından ise kumite sporcularının sosyal normlara uyum, kurallara saygı ve rakibe saygı puanlarının kata sporcularına göre daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<.05). Sonuç olarak, karate sporunda ahlaki uzaklaşma arttıkça sportmenlik davranışlarının azaldığı; ancak branşın doğasının ve cinsiyet rollerinin sportmenlik algısı üzerinde belirleyici olduğu görülmüştür.