Karayemişin (Laurocerasus officinalis Roem.) genotoksik / antigenotoksik ve antioksidan etkilerinin araştırılması

Karayemiş (Laurocerasus officinalis) meyvesi özellikle ülkemizde Karadeniz bölgesinde yetişen ve halk tarafından şifalı olduğuna inanılan bir meyvedir. Bu çalışmada, tıbbi açıdan koruyucu ya da iyileştirici özelliği olabilecek bu meyvenin muhtemel genotoksik/antigenotoksik etkileri in vitro ortamda insan periferal kan lenfosit hücre kültürü yapılarak, kromozomal anormallik ve mikronükleus testleri ile araştırılmıştır. Ayrıca mitotik indeks değerinin belirlenmesi ile sitotoksik ve antisitotoksik etkisi de yine araştırılmıştır. Diğer yandan, antioksidan özelliğini test etmek amacı ile süperoksit dismutaz (SOD), glutatyon peroksidaz (GPx) ve malondialdehit (MDA) analizleri yapılmıştır. Bununla beraber, yine antioksidan sistem elemanı olan tiyol/disülfid homeostazına etkisi de test edilmiştir. Karayemiş meyvesinin antioksidan enzimlerin artışının moleküler düzeyde olup olmadığı da real time PCR yöntemi ile analiz edilmiştir. İn vitro ortamdaki bütün testler için karayemiş ekstraktının (KYE) kullanılan dozları 125, 250, 500 ve 1000 μg/mL ve bunlara ek olarak mitomisin C (MMC) ekli olan pozitif kontrollü dozlardır. Her iki uygulama periyotu için (24 ve 48 saat) dozlar ve pozitif kontrol (MMC), çözücü kontrol (metanol) ve negatif kontrol (su) grupları kullanılmıştır. Kromozomal anormallik testi ve mikronükleus testinde, her iki periyotta da KYE'nin hiçbir dozunda çözücü kontrole göre anlamlı farklılık gözlenmemiştir (p>0,05). Antigenotoksik aktivite analizi için yapılan, MMC ekli dozların hepsi pozitif kontrole göre anlamlı derecede düşük bulunmuştur (p<0,05). Sonuç olarak, karayemiş meyvesinin lenfosit hücreleri üzerinde genotoksik etkili olmadığı, ayrıca MMC maddesinin oluşturduğu genotoksik hasarı önleyici aktivite gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca, mitotik indeks sonuçlarına bakılarak, karayemiş ekstraktının yüksek bir sitotoksik etkisinin olmadığı görülmüş ve MMC'nin oluşturduğu sitotoksik etkiyi düşürmeye yönelik davranış sergilediği tespit edilmiştir. Bununla beraber, 48 saatlik KYE uygulamasının 500 μg/mL ve PK+ 500 μg/mL dozlarında SOD aktivitesi ile, ve 1000 μg/mL ve PK+1000 μg/mL dozlarında GPx aktivitesini arttırdığı gözlenmiştir. MDA analizinde ise, hiçbir doz uygulamasında anlamlı fark gözlenmemiştir. Ayrıca, PK+125 μg/mL ve PK+250 μg/mL dozlarında tiyol/disülfid dengesini olumlu yönde etkilediği gözlenmiştir. Moleküler çalışmaların sonucunda ise, karayemiş ekstraktının SOD mRNA düzeyinde herhangi bir farklılığın olmadığı tespit edilmitir. Anahtar kelimeler: Laurocerasus officinalis, Genotoksisite, Antioksidan, Kromozomal Anormallik, Mikronükleus, SOD, GPx, Tiyol/disülfid