Karbon tetraklorür (CCl4) ile karaciğer hasarı oluşturulmuş ratlarda deve dikeni (Silybum marianum L.)'nin kaspaz-3, kaspaz-9, bax, BCL-2 proteinlerinin ekspresyonu ve DNA hasarı üzerine etkisi

Deve dikeni (DD), özellikle karaciğer üzerinde koruyucu etkileri olan güçlü bir antioksidan bitkidir. İçme suyu yoluyla alınan deve dikeninin, karbon tetraklorür (CCl4) ile karaciğer hasarına uğratılmış ratlar üzerindeki etkilerini araştırdığımız bu tez çalışmasında, 28 adet erkek Wistar albino rat kullanıldı. Gruplar 4'e bölündü ve her grupta 7'şer rat yer aldı. CCl4 ve CCl4+DD gruplarındaki ratlara dört hafta boyunca haftada iki kez intraperitoneal (karın zarı içine) olarak CCl4 (2 ml/kg canlı ağırlığı [CA]) enjekte edilmiştir. Ratların tümü standart diyetle beslendi. NK ve CCl4 gruplarına normal içme suyu; PK ve CCl4+DD gruplarına ise kaynatılmış % 10'luk deve dikeni ekstraktı ilave edilen içme suyu verildi. 4 hafta sonra ratlar dekapite edilerek karaciğer dokuları incelendi. Karaciğer dokusunda bax, bcl-2, kaspaz-3, kaspaz-9 protein ekspresyon düzeylerini Western blotlama tekniğiyle belirledik. Karaciğer dokusundaki DNA hasarını DNA agaroz jel elektroforezi ile tespit ettik. Karaciğer dokusunda meydana gelen lipit peroksidasyonunu MDA (malondialdehit) analizleriyle belirledik. Deve dikeni uygulaması, CCl4+DD grubunda, CCl4 grubuna göre bax, bcl-2, kaspaz-3, kaspaz-9 protein ekspresyonları bakımından anlamlı bir fark oluşturdu (p<0.05). Deve dikeni uygulamasıyla kaspaz-3 ve kaspaz-9 protein ekspresyon düzeyleri artış gösterirken, bax ve bcl-2 protein ekspresyon düzeyleri azalış gösterdi. TUNEL metodu incelemelerinde, CCl4+DD grubunda CCl4 grubuna göre apoptotik indeks oranının daha düşük olduğu gözlendi. Deve dikeni uygulaması, CCl4+DD grubunda, CCl4 grubuna göre DNA hasarı düzeyi bakımından azalış gösterdi. Bu sonuçlar, deve dikeninin Wistar albino ratlarda karaciğer hasar oranını azalttığını göstermektedir ve bu bulgular, deve dikeni uygulamasının insanlarda da karaciğer hasarını önleyici etkisini araştırmada yol gösterici olabilecektir.