Kazıklı temelde çiftli radye kullanımının tasarıma etkileri

Radye (yayılı) temeller, yapısal yükleri geniş bir alana yayarak özellikle yüksek katlı yapılar için etkili bir taşıma sistemi sunarlar. Bu sayede, farklı oturma riskleri ve zeminden kaynaklı yapısal sorunların oluşma olasılığı azaltılır. Kazıklı temeller, kayma direnci düşük zeminlerde, yapısal yüklerin daha derin seviyelerde yer alan yüksek kayma dirençli ortamlara güvenli bir şekilde aktarılmasını amaçlayan bir temel sistemidir. Yayılı temellerin taşıma gücü ve oturma kontrolü açısından yetersiz kaldığı zemin koşullarında tercih edilen bu sistemler, farklı oturma, zemin kaymaları ve benzeri geoteknik sorunların etkilerini azaltarak, yapının taşıyıcı sistem performansını ve genel stabilitesini önemli ölçüde iyileştirmektedirler. Kazıklı yayılı temeller ise ana amacı farklı oturmaları azaltmak olan ve kazıklar ile yayılı temel plağının taşıma görevini birlikte üstlendiği hibrit temel sistemleridir. Bu sistemler sınırlı sayıda kazık kullanılarak yapısal yüklerin hem yüzeysel zemine hem de derin taşıyıcı katmanlara etkin biçimde aktarılmasını sağlarlar. Bu sayede, oturma davranışı daha kontrollü bir şekilde yönetilirken taşıma kapasitesi de artırılmış olur. Bu çalışmada, iki farklı gömme derinliğinde (Df=0 m ve Df=1 m) bulunan, farklı çapta (D=60 cm, D=80 cm, D=100 cm), 10 m boyunda, s=3 m sabit aralıklı, 49 adet kazık içeren, 20 m x 20 m x 1 m ve 20 m x 20 m x (1+0.4) m boyutlarındaki kazıklı yayılı temel sistemi incelenmiştir. Tezin analiz kısımlarında, temel altında seçilmiş olan dört adet kazığın, farklı yükleme koşulları altında; N (kN) eksenel basınç kuvvet tesirleri, Q13 (kN) kesme kuvveti tesirleri, M3 (kNm) dönme momenti tesirleri, Tskin (kN/m) sürtünme kuvveti tesirleri, Uz (mm) düşey deplasman değerleri ve Ux (mm) yatay deplasman değerlerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Analizler, sonlu elemanlar yöntemiyle çalışan PLAXIS 3D programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Analizler sonrasında, temel gömme derinliği 1 m olduğunda düşey deplasman (Uz) değerlerinde yüzeyde oturan temele göre %18-52'ye varan azalmalar gözlemlenmiştir. Temel gömme derinliğinin artmasıyla birlikte kesme kuvveti Q13 değerlerinde %7-12 azalma olduğu gözlenmiştir. Kazıklarla yapılan takviyenin, yayılı temelin düşey oturmasını %75-80 oranında, yatay ötelenmesini ise %15 oranında azaltıcı etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Çiftli yayılı temel altında (Ux) yatay deplasmanların, tekli yayılı temele göre %8-21 oranında daha küçük olduğu görülmüştür. Kazıklardaki kuvvet tesirlerinin kazık başlarında büyük değerler aldığı görülmüş olup kazık başlarının tasarımına ayrıca dikkat edilmesi gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Bu çalışma; yayılı temel sisteminin ve temel gömme derinliğinin yayılı temel ve kazıklar üzerindeki etkisinin önemini de teyit etmektedir.