Kentsel yapıdan kırsal yapıya tersine göç: Samsun, Tekkeköy ve 19 Mayıs ilçeleri örneği

Türkiye'de 1950'lerden sonra hız kazanan göçler, kentleşme süreciyle birlikte önemli toplumsal değişimleri ortaya çıkarmıştır. Kentleşmenin etkisiyle yaşanan toplumsal değişimler bağlamında kır-kent ayrımı da mekânsal ve toplumsal açıdan zaman içinde bir değişime uğramıştır. Bu ayrım başta belirginliğini koruduysa da günümüzde kentsel yayılma, kırsal soylulaştırma, tersine göç ve yönetimsel alanların bölümlenmesiyle ilgili yasal düzenlemelerde yapılan değişiklikler gibi kentsel süreçler sonucunda esnemekte ve belirsizleşmektedir. Bu bağlamda kent yaşayanlarının beklentilerinin farklılaşması sonucu kent yaşamından kır yaşamına geçilmesine neden olabilmektedir. Tezde kentte yaşayanların kentsel yaşama alanlarından kent çeperlerindeki kırsal alanlara doğru bir yönelişin, yani kentlerden onları çevreleyen kırsal bölgelere doğru tersine çevrilmiş bir hareketliliğin olduğu ve son yıllarda artış eğilimi gösterdiği varsayımından hareket edilmektedir. Araştırmada kır-kent değişiminin etkisiyle kırsal alanlara bir yönelim olduğu durumda bu kapsamdaki bireylerin kır-kent algılarını, etkileşimlerini, toplumsal ve mekânsal etkilerini saptayarak ortaya koyulması hedeflenmiştir. Bu kapsamda kentsel alanlardan kırsal alanlarına yönelimin Samsun kenti üzerinden nedenlerinin neler olduğu araştırılmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemleri kullanılmış olup, amaçlı örneklem modeli tercih edilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde betimsel ve sistematik analiz yöntemi kullanılmış, elde edilen veriler yorumlanmıştır. Çalışma sonucunda, kentlerde yaşayan bireylerin beklentilerinin farklılaşmasıyla kır yaşamına yönelimin arttığını ortaya koymaktadır. Geri dönüşlerde emeklilik, memleket özlemi, daha iyi sosyo-ekonomik şartlara kavuşmak, geçim sıkıntısı, kentlerin yoğunluğundan uzaklaşmak, kır yaşamına duyulan istek, covid-19 pandemisi, sağlık sorunları, tarım arazilerini değerlendirmek ve tarımsal desteklemelerden faydalanmak gerekçelerinin etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Geri dönüşler sonrası bireylerin toplumsal yaşamlarında ve kırın mekânsal boyutunda çeşitli değişimler meydana gelmiştir. Çalışmanın sonuç bölümünde ileri sürülen politika önerileriyle kentleşme politikalarına ve tersine göçün meydana getirebileceği sorunların çözümüne katkı sunulmuştur.