Kimlik stillerinin olumsuz üst bilişsel farkındalık düzeyiyle olan ilişkisinin incelenmesi

Üst biliş sistemi, insanın bilişsel süreçlerinin uyuma yönelik ve işlevsel olarak faaliyet göstermesinde önemli rol oynamaktadır. Bu sistemde meydana gelen bir sapmanın psikopatolojinin oluşumunda ve gelişiminde etkili olduğu düşünülmektedir. Bu doğrultuda araştırmanın temel amacı kimlik stillerinin olumsuz üst bilişsel farkındalık düzeyiyle olan ilişkisini incelemektir. Araştırmada kullanılan üst biliş ölçeği işlevsel olmayan üst bilişi ölçmektedir. Çalışma grubunu 2021-2022 eğitim öğretim yılında İstanbul ili Küçükçekmece ilçesinde farklı türdeki liselerde öğrenim gören, yaşları 13 ile 17 arasında olan 189 kadın ve 163 erkek toplam 352 katılımcı oluşturmuştur. Katılımcılara "Kişisel Bilgi Formu", "Kimlik Stilleri Ölçeği" ve "Üst Biliş Ölçeği Çocuk ve Ergen Formu" uygulanmıştır. Araştırma yöntemi olarak ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır Araştırmadan elde edilen veriler SPSS paket program kullanılarak analiz edilmiştir. Kimlik stillerinin olumsuz üst bilişle ilişkisini ortaya koymak amacıyla pearson korelasyon analizi; kimlik stilerinin olumsuz üst bilişleri yordayıp yordamadığının belirlenmesi amacıyla da çoklu regresyon analizi yapılmıştır. Bu doğrultuda kimlik stillerinin olumsuz üst bilişleri yordadığı bulunmuştur. Bilgi yönelimli kimlik stilinin üst biliş ölçeğini ve tüm alt boyutlarını anlamlı olarak yordadığı bulunmuştur. Norm yönelimli kimlik stilinin üst biliş ölçeği ve alt boyutlarını anlamlı olarak yordamadığı bulunmuştur. Kaçınma yönelimli kimlik stilinin olumsuz üst endişeler; batıl inançlar ceza ve sorumluluk inançları alt boyutlarını ve üst biliş ölçeğini anlamlı olarak yordadığı bulunmuştur. Araştırmanın diğer alt amaçları doğrultusunda yapılan t testi sonuçlarına göre kimlik stillerinin cinsiyet değişkenine göre anlamlı olarak farklılaşmadığı ancak üst biliş ölçeği ve ölçeğin bazı alt boyutlarının cinsiyet değişkenine göre anlamlı olarak farklılaştığı bulunmuştur. Yapılan anova ve post hoc testleri sonuçlarına göre kimlik stilleri ve üst biliş ölçeklerinden alınan puanlarla katılımcıların öğrenim gördükleri okul türüne göre anlamlı farklılıklar bulunmuştur.