KOAH atak hastalarının mortalitesini öngörmede DECAF skorunun bun ve troponin ile birlikte kullanılması

Amaç: Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH), dünya genelinde üçüncü en yaygın ölüm nedenidir. Bu çalışmada, KOAH hastalarında mortalite tahmininde kullanılan DECAF skorunun, kan üre azotu (BUN) ve troponin düzeyleri ile kombinasyonlarının mortaliteyi öngörmedeki etkinliğini araştırmak amaçlanmıştır.Materyal ve Metot: 01.06.2024–01.05.2025 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Kliniği ve 3. basamak yoğun bakım ünitesine KOAH alevlenmesi nedeniyle başvuran 117 hasta çalışmaya alınmıştır. GOLD rehberine göre değerlendirilen hastalara mMRC skalası uygulanmış; yaş, cinsiyet, sigara öyküsü, radyolojik bulgular, EKG, arteriyel kan gazı, tam kan sayımı, böbrek fonksiyonları, troponin düzeyi ve hastane içi mortalite verileri toplanmıştır. Dahil edilme kriterleri: 35 yaş ve üzeri olmak, KOAH alevlenmesi nedeniyle yatırılmış olmak, ≥10 paket/yıl sigara öyküsü ve FEV1/FVC < 0,7 ile kanıtlanmış obstrüksiyon. Dışlama kriteri ise sağkalımı sınırlayan komorbidite (ör. metastatik malignite) varlığıdır. Veriler, SPSS 26.0 ile analiz edilmiştir. Sayısal veriler ortalama ± SS veya medyan (min–maks), kategorik veriler sayı ve yüzde ile ifade edilmiştir. Kategorik değişkenler için Ki-kare testi, mortalite ile ilişkili değişkenler için lojistik regresyon kullanılmış; OR, %95 GA ve p-değerleri raporlanmıştır. DECAF skoru ve biyokimyasal belirteçlerin tanısal gücü ROC analizi ile değerlendirilmiş; AUC, sensitivite, spesifite ve cut-off değerleri hesaplanmıştır. p<0,05 anlamlı kabul edilmiştir.Bulgular:Çalışmaya dahil edilen 117 hastanın %95'i erkekti. Mortalite oranı %27 olarak belirlendi. En sık eşlik eden hastalıklar hipertansiyon (%34), koroner arter hastalığı (%19) ve diyabet (%17) idi. Hastaların yaş ortalaması 72,07 ± 9,29 yıl; sigara tüketimi ortalama 47,17 ± 18,25 paket-yıl idi.ROC analizine göre, mortalite öngörüsünde troponin (AUC=0.785, p<0.001), DECAF skoru (AUC=0.732, p<0.001) ve üre (AUC=0.620, p=0.046) düzeyleri anlamlı ayırt edici güce sahiptir. Belirlenen cut-off değerleri sırasıyla DECAF ≥2.5, troponin ≥21.45 ve üre ≥52.8 olarak hesaplanmıştır.Lojistik regresyon analizinde, DECAF skorundaki her bir artışın mortalite riskini 1.735 kat artırdığı (p=0.004), troponin düzeyindeki artışın ise bu riski 1.105 kat yükselttiği (p=0.014) saptanmıştır. Üre düzeyindeki artışın ise anlamlı etkisi bulunmamıştır (p=0.273). Modelin doğruluk oranı %77.8, Cox & Snell R²=0.182, Nagelkerke R²=0.264 olarak hesaplanmıştır. DECAF risk sınıflamasına göre hastaların %41'i yüksek risk grubunda yer alırken, troponin eklenmesiyle bu oran %30'a, üre eklenmesiyle %32'ye, üç parametrenin birlikte kullanılmasıyla ise %23'e düşmüştür.Tüm sınıflamalar (DECAF, DECAF+Troponin, DECAF+Üre, DECAF+Troponin+Üre) ile mortalite arasında anlamlı fark bulunmuştur. Risk seviyesi arttıkça mortalite oranı da anlamlı şekilde artmıştır. Özellikle DECAF+Troponin ve DECAF+Troponin+Üre kombinasyonları mortalite tahmininde daha yüksek ayırt edici güce sahipti.ROC analizine göre DECAF+Troponin kombinasyonu en yüksek tanısal doğruluğa sahipti (AUC=0.780, p<0.001) ve %84.4 sensitivite göstermiştir. DECAF+Üre (AUC=0.735) ve DECAF+Troponin+Üre (AUC=0.772) kombinasyonları da anlamlı bulunmuştur. Cut-off değerleri sırasıyla 2.5 ve 3.5'tir.Lojistik regresyon analizinde DECAF+Üre kombinasyonu istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p=0.048) ve bu modele göre üre düzeyi arttıkça mortalite riski azalmaktadır (OR=0.374). DECAF+Troponin (p=0.355) ve DECAF+Troponin+Üre (p=0.118) kombinasyonları anlamlı olmasa da mortalite riskini sırasıyla 1.7 ve 2.9 kat artırma eğilimi göstermiştir. Bu modelin doğruluk oranı %72.6'dır.Sonuç: Bu çalışmada, DECAF skoru ve troponin düzeyinin KOAH hastalarında hastane içi mortaliteyi öngörmede bağımsız ve anlamlı prediktörler olduğu gösterilmiştir. Üre düzeyinin tek başına prognostik değeri sınırlı olsa da, bazı kombinasyon modellerinde tahmin gücünü artırabileceği gözlemlenmiştir. Troponin düzeyinin DECAF skoruna eklenmesi, özellikle yüksek riskli hastaların erken tanımlanmasına katkı sağlayabilir. Ancak bu bulguların geçerliliği için daha geniş kapsamlı ve çok merkezli çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: KOAH, DECAF Skoru, Mortalite