Köpürtücülerin bitümlü şeyl flotasyonuna etkisi ve Kupferschiefer (Polonya) bakır cevherine uygulanması

Sunulan bu tez çalışmasında Polonya'daki Kupferschiefer bakır yataklarından elde edilen numunenin içerisindeki karbon ihtiva eden bitümlü şeylin cevherden seçimli ayrımı amaçlanmıştır. Bu amaçla; iki aşamalı olarak mekanik flotasyon hücresiyle deneyler gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada yapılan çalışmalarda; dört farklı tipte (alifatik alkol, polipropilen glikol, polipropilen glikol alkil eter, polietilen glikol alkil eter) 12 adet köpürtücü kullanılmıştır. Bu çalışma sonuçlarına göre; en yüksek verim değeri eter köpürtücüler kullanılarak elde edilmiştir. En yüksek verim değeri %66.32 ile polipropilen glikol alkil eter köpürtücüsü kullanılarak elde edilirken, alifatik alkollerin yüzdürme verim değerleri %20'lerde kalmıştır. İkinci aşamada gerçekleştirilen çalışmalarda ise, polipropilen glikol eter bir köpürtücü olan AF65 kullanılarak mekanik hücrede zenginleştirme deneyleri yapılmıştır. 23 faktöriyel deney tasarımı da kullanılarak gerçekleştirilen ve toplayıcı, köpürtücü ve öğütme süresinin parametre olarak seçildiği çalışma sonuçlarına göre; yüzen üründeki karbon kazanma verimini istatistiksel anlamda önemli derecede etkileyen parametreler toplayıcı ve köpürtücü olarak belirlenmiştir. Buna karşın öğütme süresinin verim üzerindeki etkisinin önemsiz olduğu tespit edilmiştir. Diğer taraftan yüzen üründeki karbon oranı üzerinde önemli etkiye sahip parametre öğütme süresi dolayısıyla tane boyutu olarak tespit edilmiştir. Bu çalışmadan elde edilen nihai sonuçlarına göre; eter tipi köpürtücülerin bakır cevherindeki karbonlu bitümlü şeyllerin uzaklaştırılması amacıyla kullanılabileceği tespit edilmiştir. Buna karşın mekanik hücrede seçimli bir bitümlü şeyl ayrımı gerçekleştirilememiş fakat mevcut şartlarda en iyi verim ve karbon oranları için parametrelerin en uygun değerleri tespit edilebilmiştir. Böylece seçimli flotasyon için uygun bir aletle yapılacak çalışmalar için önemli bulgular elde edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Bakır Cevheri, Flotasyon, Köpürtücüler.