Koroner arter bypass greft cerrahisi geçiren hastalarda preoperatif ve postoperatif kardiyak rehabilitasyonun etkilerinin incelenmesi

Koroner Arter Bypass Greft Cerrahisi Geçiren Hastalarda Preoperatif ve Postoperatif Kardiyak Rehabilitasyonun Etkilerinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Atlas Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı, İstanbul. Bu çalışma, koroner arter bypass greft (KABG) cerrahisi geçiren hastalarda preoperatif ve postoperatif dönemde uygulanan kardiyak rehabilitasyon programının etkilerini, yalnız postoperatif dönemde uygulanan kardiyak rehabilitasyon programının etkileri ile karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Randomize kontrollü tasarımla yürütülen bu araştırmada kontrol grubundaki katılımcılara (n=15), hastaların cerrahi sonrası yoğun bakımdan çıkıp servise yatışı yapıldığında vital bulguları stabil ise postoperatif 1.gün itibariyle başlayan ve taburculuğa kadar devam eden, en az 5 gün; ortalama 1 haftalık bir süreç olan postoperatif dönemde postoperatif kardiyak rehabilitasyon programı uygulanmıştır. Deney grubundaki katılımcılara (n=15) hastaların cerrahi servise yatışlarının yapılmasını takiben ilk gün itibariyle başlayıp cerrahi işleme kadar geçen sürede; en az 5 gün; ortalama 1 haftalık bir süreç olan preoperatif dönemde preoperatif kardiyak rehabilitasyon programı ve ek olarak kontrol grubuna verilen postoperatif kardiyak rehabilitasyon programı uygulanmıştır. Çalışmaya dahil edilen tüm katılımcıların demografik ve klinik bilgileri, solunum fonksiyonları, tepe öksürük akımları (TÖA), fonksiyonel kapasiteleri, mobiliteleri, periferik kas kuvvetleri, ağrı seviyeleri, hareket korkuları ve yaşam kaliteleri sırasıyla "Demografik ve Klinik Değerlendirme Formu", solunum fonksiyon testi, PEF metre cihazı, 6 dakika yürüme testi (6DYT), 30 saniye otur kalk testi (30snOKT), dijital el tipi dinamometre, Vizüel Analog Skala (VAS), Tampa Kinezyofobi Ölçeği Kalp Versiyonu (TKÖ-K) ve SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği ile değerlendirilmiştir. Tüm değerlendirmeler preoperatif dönem başlangıç, preoperatif dönem bitiş, postoperatif dönem başlangıç ve postoperatif dönem bitiş olmak üzere 4 tekrarlı şekilde gerçekleştirilmiştir. Her iki grupta da cerrahi sonrası FEV₁, FVC, PEF ve TÖA parametrelerinde anlamlı artış gözlenmiş; ancak bu değişkenler için zaman x grup etkileşimi anlamlı bulunmamıştır (p>0,05). Deney grubunda, kontrol grubuna kıyasla 6DYTmesafesi, 30snOKT skoru, quadriseps ve biseps kas kuvveti, VAS ağrı skoru, TKÖ puanı ve SF-36 fiziksel fonksiyon alt boyutlarında zaman x grup etkileşimi anlamlı olarak daha yüksekti (p<0,05). Çalışmanın sonuçları, preoperatif kardiyak rehabilitasyonun yalnızca cerrahinin olumsuz etkilerini hafifletmekle kalmadığını, aynı zamanda hastaların fiziksel ve psikolojik iyilik halini iyileştirdiğini göstermektedir. Bu nedenle, KABG cerrahisi planlanan hastalar için preoperatif rehabilitasyonun rutin klinik uygulamalara entegre edilmesi önerilmektedir.