Koyunlarda kırkım öncesi c vitamini ve humik asit uygulamasının kırkım stresini azaltmasındaki etkisinin incelenmesi

Bu çalışma; Kırkım stresi üzerine Vitamin C ve Humik asit maddelerinin etkisi araştırılmak üzere, Afyon Kocatepe Üniversitesi Hayvancılık Uygulama ve Araştırma Merkezinde (KÜHAM) yetişen 16 aylık yaşta, ortalama 35 kg ağırlıkta, 45 baş Pırlak ırkı dişi toklular üzerinde yapılmıştır. Araştırmada; rastgele seçilmiş, 15'er baş toklunun yer aldığı 3 deneme grubu oluşturulmuştur. Çalışma süresince tüm gruplar aynı çevre ve bakım besleme şartlarına tabi tutulmuşlardır. Kontrol grubuna 10 cc serum fizyolojik, Vit. C grubuna % 20?lik 10 cc vit C, Humik asit grubuna ise %15 lik 10 cc Humik asit enjektör yardımı ile oral yoldan 14 gün boyunca günde bir kez sabah saatlerinde verilmiştir. Kırkım günü sabah saatlerinde tüm gruplara son kez fizyolojik tuzlu su Vit C ve Humik asit uygulaması yapılmıştır. Kırkım işlemi öncesi tüm gruplardan rastgele seçilen bireylerden fizyolojik stres parametreleri rektal ısı, nabız ve solunum sayıları ölçülüp kayıt altına alınmış, biyokimyasal stres parametrelerinden ise GSH, MDA, Kortizol, NEFA ve TAS değerlerinin tespiti amacı ile vena jugularisten kan numuneleri alınmıştır. Kırkım işlemi bitiminden toklular 20 dakika dinlendirilmiş ve yine aynı parametreler kırkım sonrası tekrar ölçülerek kayıt altına alınmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara bakıldığında; kırkım öncesi ve sonrası değerlendirmelerde bütün gruplarda nabız ve solunum sayısının yanı sıra Kortizol ve NEFA düzeylerinin de önemli derecede artması (P<0,001) kırkım işleminin bütün toklularda hem fizyolojik hem de metabolik olarak strese neden olduğunu göstermektedir. Elde edilen veriler doğrultusunda kırkım sonrasında en yüksek değişim % 170,50 ile Kortizol de olur iken en düşük değişim % 0,301 ile rektal ısıda gerçekleşmiştir. Kırkımdan hemen sonra kan NEFA seviyesinin kısa süre içerisinde yükselmiş olması, kırkım esnasında toklularda yoğun bir yağ mobilizasyonunun şekillendiğini göstermektedir Sonuç olarak; Rasyona Humik asit ve Vitamin C ilavesi; kırkım stresi üzerine birtakım metabolik farklılıklar oluşturmakla birlikte özellikle C vitamininin kırkım stresine bağlı yağ mobilizasyonunu önlemede etkin olduğu gözlenmiştir. C vitamininin yağ metabolizması üzerine göstermiş olduğu bu etki, yeni çalışmalarla kapsamlı bir şekilde araştırılmalıdır. Anahtar Sözcükler: C Vitamini, Humik Asit, Kırkım Stresi, Koyun, Pırlak