Kredi temerrüt SWAP (CDS) primlerindeki değişimin borsa endeksleri yabancı payları üzerine etkisi: Türkiye örneği

Dünyada sermayenin serbest hareket etmeye başlaması ile birlikte finans sektörü önemli bir gelişme göstermiş fakat bu serbestleşme uluslararası alanda çeşitli risklere maruz kalınmasına neden olmuştur. Ortaya çıkan bu riskleri bertaraf edebilmek veya en aza indirebilmek için türev ürünler sıklıkla kullanılmaktadır. Borç verenin bir ödeme karşılığında bir borçlanma aracının kredi riskini üçüncü tarafa devretmesine olanak sağlayan türev ürünlerden biri olan kredi türevleri, riski etkin olarak yönetebilmek için kullanılan sözleşmelerdir. Bu sözleşmelerden en yaygın olarak kullanılan kredi temerrüt takasları (CDS) risk maruziyetini alıcıdan uzaklaştırmaktadır. CDS primleri ise bir ülkenin kredi değerliliğine ilişkin beklentilerini tahmin etmek için kullanılmaktadır. Çalışmada ülke riski göstergelerinden biri olan Türkiye'nin beş yıllık vadeli CDS primleri ile BIST 100, BIST Banka (XBANKA), BIST Gayri Menkul Yatırım Ortaklığı (XGMYO), BIST Holding ve Kurumlar (BISTHOLD), BIST İletişim (BISTILTM), BIST Teknoloji (BISTUTEK), BIST Mali (XZUMAL) ve BIST Sınai (XUSIN) Endekslerindeki yabancı paylar arasındaki nedensellik ilişkisinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla çalışmada Ocak 2012-Aralık 2021 dönemine ait haftalık veriler kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisini açıklamak için VAR Granger Nedensellik testi ile etki tepki ve varyans ayrıştırma analizleri uygulanmıştır. Yapılan nedensellik testi sonucunda CDS değişkeni ile XGMYO, XHOLD, XILTM, XUSIN Endekslerindeki yabancı pay değişkenleri arasında nedensellik ilişkisi tespit edilmezken BIST 100, XBANK, XUTEK, XZUMAL Endeksleri yabancı pay değişkenleri arasında nedensellik ilişkisi olduğu ortaya konulmuştur. Etki tepki analizi sonucunda CDS'deki bir şokun bahsedilen tüm endekslerdeki yabancı paylarında belirli bir dönem boyunca bir düşüşe yol açtığı görülmektedir. Varyans ayrıştırmasına göre ise 12. hafta itibariyle endekslerdeki yabancı pay değişiminin yüksek oranda bir kısmının CDS değişkeni tarafından meydana geldiği tespit edilmiştir.