Kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylerde hastalık algısının ölüm kaygısına etkisi

Bu çalışma kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylerin hastalık algısının ölüm kaygısı üzerine etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma tanımlayıcı tiptedir. Çalışma evrenini iki kamu hastanesinin, "Göğüs Hastalıkları Kliniğinde", 01.08.2021-01.02.2022 tarihleri arasında yatarak tedavi gören KOAH tanısı almış bireyler, örneklemi ise dahil edilme kriterlerini karşılayan bireyler oluşturmuştur. Örneklem sayısı güç analizi ile 94 olarak belirlenmiş olup araştırma 97 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Veriler; Tanıtım Bilgi Formu Hastalık Algısı Ölçeği, Ölüm Kaygısı Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 70.11 yıl, %71.1'i 65 yaş ve üzeri, %70.1'i erkek, %45.4'ü sağlığını "orta" olarak algılamaktadır. Katılımcıların %81.4'ü KOAH 3. ve 4. evre olup, en fazla sırasıyla soluk almada güçlük, hırıltılı soluma, yorgunluk, güç kaybı ve uyku güçlüğü semptomlarını yaşamaktadır. Katılımcıların hastalıklarına neden olan en önemli ilk üç sebep sigara içme, çevre kirliliği ve stres ya da endişe olarak belirlenmiştir. İyi hastalık algısına sahip bireylerin hastalıklarını anlayap tedavi kontrolünü daha iyi sağladığı belirlenmiştir. Katılımcıların %40,2'sinde orta düzeyde ölüm kaygısı belirlenmiştir. Ölüm kaygısı puanı sadece sağlığı algılama değişkeni için anlamlı bir fark göstermiş olup sağlığını "kötü" olarak algılayan katılımcıların ölüm kaygısı puanları sağlığını "iyi" olarak algılayan katılımcılardan anlamlı olarak yüksektir (p<0.05). Ölüm kaygısı puanının KOAH nedeniyle hastaneye yatma durumuna göre anlamlı bir fark gösterdiği ve son bir yılda hastaneye yatanlarda anlamlı olarak daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Katılımcıların hastalık algısı ve ölüm kaygısı puanları karşılaştırıldığında; hastalığın kronik olduğunu düşündükçe ölüm kaygılarının arttığı belirlenmiştir. Ölüm kaygısı ile kişisel kontrol ve tedavi kontrolü arasında anlamlı negatif bir ilişki belirlenmiştir. Bireylerin, hastalıklarını kontrol edebileceklerine ilişkin algıları arttıkça ve hastalığın tedavi ile kontrol edilebileceğine ilişkin pozitif algıları arttıkça ölüm kaygılarının azaldığı belirlenmiştir. Ölüm kaygısı ile duygusal temsiller arasında anlamlı pozitif bir ilişki olduğu ve hastalıkları ile ilgili endişeleri arttıkça ölüm kaygılarının arttığı belirlenmiştir.