Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığına (KOAH) Özgü Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği'nin geliştirilmesi

Bu araştırmanın amacı, Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığına (KOAH) Özgü Sağlık Okuryazarlığı Ölçeğini geliştirmek, geçerliği ve güvenirliğini test etmektir. Metodolojik tipte planlanan bu çalışma Temmuz 2024-Mayıs 2025 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinin Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı yataklı servisleri ve polikliniklerine başvuran KOAH tanılı 160 hasta ile yapılmıştır. Verilerin toplanmasında ''Hasta Tanıtıcı Bilgi Formu'', ''KOAH'a Özgü Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği'', ''KOAH Değerlendirme Testi'', ''Medikal Araştırma Kurulu Dispne Skalası'', ''Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (HLS-14)'' kullanılmıştır. Ölçek geliştirme sürecinde sırasıyla literatür tarama, madde havuzunun oluşturulması, uzman görüşüne sunulması ve kapsam geçerliği çalışması, ölçek taslağının uygulanması ve geçerlik-güvenirlik analizleri aşamaları izlendi. 35 maddeden oluşan "KOAH'a Özgü Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği Taslak Formu" kapsam geçerliliğini değerlendirmek amacıyla 6 uzman görüşüne sunuldu. Uzman görüşü sonrasında taslak ölçeğin Kapsam Geçerlik Oranı 0,67 olarak belirlendi. 32 maddelik form ile 150 kişilik pilot çalışma uygulandı ve Açıklayıcı faktör analizi sonucunda bazı maddeler yapı dışına çıkartıldı. Son hali ile 16 madde ve 3 alt boyuttan oluşan bir ölçek ile 160 kişilik bir örnekleme asıl çalışma uygulandı. Asıl çalışma sonucunda Doğrulayıcı faktör analizinde ölçeğin uyum iyiliği değerleri χ²/df: 1.228; GFI: 0.921; AGFI: 0.890; CFI: 0,985; RMSEA: 0.060; SRMR: 0.046; NFI: 0.924; TLI: 0.981; IFI: 0.985; RFI: 0.907 olarak belirlendi. Ölçeğin zamana karşı güvenirliği test-tekrar test yöntemiyle sınıf içi korelasyon katsayısı (ICC) değerlendirilerek yanıtlar arası uyumun çok iyi olduğu saptandı (ICC: 0,813; p<0,001). Ölçeğin Cronbach Alfa güvenirlik katsayısının 0,91 olduğu ve ölçek alt boyutlarının Cronbach Alfa güvenirlik katsayısının 0,73 ile 0,93 arasında değiştiği belirlendi. Bu çalışmada Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığına (KOAH) Özgü Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği'nin geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu belirlendi.