Küresel ısınma ve iklim değişikliği konusuna ilişkin bilgi düzeyleri ve kavram yanılgıları tanı testi geliştirilmesi

Amaç: Araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin küresel ısınma ve iklim değişikliği konularına ilişkin bilgi düzeylerini ve kavram yanılgılarını belirlemektir. Bu kapsamda, öğrencilerin bu konulara dair sahip oldukları yanlış anlamaları tespit edebilecek bir tanı testi geliştirilmiştir. Çalışma, küresel iklim değişikliğine karşı farkındalığın artırılması ve eğitim programlarının bu yönde iyileştirilmesine katkıda bulunmayı hedeflemektedir. Yöntem: Araştırmada karma yöntem kullanılmıştır. Karma yöntemin nicel kısmında betimsel tarama yöntemi ile veriler toplanmıştır. Nitel kısmında ise açık uçlu sorulardan yararlanılmıştır. Veri toplama sürecinde, Ankara'nın Sincan ilçesinde bir devlet ortaokulunda öğrenim gören 1126 öğrenciye araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan tanı testi uygulanmıştır. Test, uzman görüşleri doğrultusunda hazırlanmış, ön uygulama sonrasında nihai şekli verilmiştir. Araştırmada elde edilen veriler hem nicel hem de nitel analiz yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Bulgular: Elde edilen bulgular, öğrencilerin küresel ısınma ve iklim değişikliği konularındaki bilgi düzeylerinin sınıf düzeyine göre anlamlı farklılık gösterdiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, cinsiyet, ebeveyn eğitim durumu ve bilimsel olayları takip etme durumuna göre bilgi düzeylerinin değişiklik göstermediği, sevdikleri dersin ise bilgi düzeylerini etkilediği saptanmıştır. Öğrencilerin sera etkisi, küresel ısınma ve iklim değişikliği kavramlarını sıklıkla ozon tabakasının incelmesi ile karıştırdığı, özellikle sera etkisi hakkında ciddi bilgi eksiklerine ve kavram yanılgılarına sahip olduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca küresel ısınmayı asit yağmurları ve depremler gibi doğrudan ilişkisi olmayan olaylarla ilişkilendirme, belirgin bir kavram yanılgısı olarak öne çıkmıştır. Sonuç ve Öneriler: Araştırma, öğrencilerin sera etkisi, küresel ısınma ve iklim değişikliği konularında ciddi bilgi eksiklikleri ve kavram yanılgıları bulunduğunu göstermektedir. Bu durum, öğrencilerin bu konuları anlamada güçlük çektiğini ve mevcut öğretim programlarının yetersiz kaldığını ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, çevre bilinci ve farkındalığı artırmaya yönelik yenilikçi öğretim yaklaşımlarına ihtiyaç olduğu açıktır. Çevre eğitimine daha fazla önem verilmesi ve bu kapsamda görsel ve etkileşimli materyallerin geliştirilmesi önerilmektedir. Fen bilimleri öğretmenlerine yönelik hizmet içi eğitimlerin artırılması, öğrencilere daha etkili bir öğretim sunulmasını sağlayabilir. Ayrıca, öğrencilerin bilimsel olaylara olan ilgilerinin artırılması için çeşitli etkinlikler düzenlenmesi yararlı olacaktır. Gelecekte yapılacak çalışmalarda karma yöntemlerin kullanılması, bu alanda daha kapsamlı ve derinlemesine sonuçlar elde edilmesine katkıda bulunabilir.