Küresel ısınmanın kullanılabilir su kaynakları üzerindeki etkisinin ekonomi politiği: Türkiye-Almanya örneği

Bu çalışmanın amacı küresel ısınmanın su kaynakları üzerindeki etkisini miktar açısından ele alarak makro ekonomiye yönelik ortaya koyduğu ve gelecekte ortaya koyması olası etkilerini değerlendirmektir. Bu değerlendirme Türkiye ve Almanya örneklerinin ulusal ölçeklerinde ve örnek ülkelerin içinde bulunan birer havza alt örneği ölçeğinde yapılmıştır. Bu amaçla 1990 yılından başlayarak bugüne en yakın aralıktaki veri dizileri kullanılarak ekonometrik bir analiz oluşturulmuştur. Kendi içinde tutarlılık arz etmesi amacıyla veri dizilerinin her biri birer kaynaktan toplanmıştır. Bu amaçla küresel sıcaklıktaki değişim anomalilerindeki yıllık değişim için Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi, ulusal ölçekteki ve havza ölçeğindeki tatlı su çekimleri için Avrupa Çevre Ajansı, makro ekonomik değişkenler için Dünya Bankası verileri kullanılmıştır. Yapılan analizde başta Vektör Otoregresyon (VAR) modeli kullanılarak küresel ısınma, örnek ülkelere ve havzalara ait su çekimleri ve örnek ülkelerin makro ekonomik değişkenlerine ait veri dizileri arasında birer nedensellik sınaması yapılmıştır. VAR modele dayalı olarak yapılan nedensellik sınamalarının ardından aynı veri dizileri kullanılarak Üstel Yumuşak Geçişli Otoregresif (ESTAR) model aracılığıyla küresel ısınma, örnek ülkelere ve havzalara ait su çekimleri ve örnek ülkelerin makro ekonomik değişkenleri birer gelecek tahminlemesine tabi tutulmuştur. VAR modele dayalı olarak yapılan nedensellik sınamasında küresel ısınma ile Türkiye'nin ulusal çaptaki sektörel su çekimleri ve örnek havza ölçeğindeki toplam su çekimi arasında herhangi bir nedensellik bağının olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Almanya örneği için yapılan nedensellik sınamasında ise ulusal ölçekte yapılan sektörel su çekimleri arasında yalnızca tarım sektörü ve küresel ısınma arasında bir nedensellik bağı tespit edilmiştir. Almanya'dan seçilen örnek havzadan yapılan toplam su çekimi ve küresel ısınma arasında bir nedensellik bağı bulunamamıştır. Buna karşılık örnek ülkelerin makro ekonomik değişkenleri ile ulusal düzeyde yapılan sektörel su çekimleri arasında farklı düzeylerde çeşitli nedensellik bağları olduğu sonucuna ulaşılmıştır. ESTAR model yardımıyla yürütülen ekonometrik analizin ikinci aşamasında elde edilen sonuçlardan biri küresel ısınma öngörüsü orta vadedeki gelecekte artış oranının azalarak yaklaşık 0,76°C dengede seyredeceğidir. Bu sonuç Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli'nin RCP2.6 kodlu senaryosu ile uyumludur. Su çekimi ve makro ekonomik değişkenlerdeki tahminlemeler ise örnek ülkelere ve sektörlerine göre farklılık göstermektedir. Türkiye'nin gelecekte yapacağı su çekiminin artmasıyla kaynakların daha büyük bir baskı altına gireceği sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuca rağmen Türkiye'nin ve örnek havzasının kullanılabilir su varlığı ekonomik büyüme için orta vadeli gelecekte yeterli görünmektedir. ESTAR modele dayalı analiz ışığında Almaya örneği için söz konusu su baskısı genel anlamda artış gösterse de Almanya'nın kullanılabilir su kaynakları hem ulusal çapta hem de havza ölçeğinde Almanya'nın ekonomik etkinliğini yakın ve orta vadeli gelecekte rahatlıkla destekleyebilir nicelikte olduğu görülmüştür.