Kurumsal risk yönetimi olgunluğunun kurumsal performans üzerindeki etkisi: Bütünleşik olgunluk modeli önerisi

Günümüzün hızla değişen ve belirsizliklerle dolu iş dünyasında, kuruluşların rekabet avantajını sürdürebilmesi, finansal istikrarını koruyabilmesi ve stratejik hedeflerine ulaşabilmesi, etkin bir Kurumsal Risk Yönetimi (KRY) anlayışına bağlıdır. Ancak literatürde, KRY olgunluk düzeyi ile kurumsal performans çıktıları arasındaki ilişkinin bütünleşik ve çok boyutlu bir yaklaşımla incelendiği çalışmalar sınırlıdır. Bu bağlamda araştırmanın temel amacı, stratejik planlama, süreçler, çalışanlar ve bilgi teknolojileri boyutlarını kapsayan Bütünleşik KRY Olgunluk Modeli'ni tasarlamak ve bu modelin kurumsal performansa etkisini ampirik olarak analiz etmektir. Araştırmada nicel yöntem kullanılmış; Türkiye'de faaliyet gösteren ve halka açık olan şirketler hedef kitle olarak belirlenmiştir. Anket yoluyla elde edilen veriler, güvenilirlik analizi, faktör analizi, normallik testi ve varyans analizi (ANOVA) teknikleriyle değerlendirilmiştir. Kurumsal performansın ölçümünde finansal göstergeler olarak EBITDA, ROA ve ROE kullanılmıştır. Analiz bulguları, bütünleşik olgunluk düzeyinde tüm finansal göstergelerin (EBITDA, ROA, ROE) istatistiksel olarak anlamlı çıktığını ortaya koymaktadır. Ancak modelin alt bileşenlerine göre yapılan analizlerde farklılıklar gözlemlenmiştir: Stratejik planlama boyutunda ROE ve ROA anlamlı, EBITDA anlamsız bulunmuştur. Süreçler boyutunda yalnızca ROE anlamlı çıkarken; çalışanlar boyutunda ROE ve EBITDA anlamlı, ROA ise anlamsız bulunmuştur. Bilgi teknolojileri boyutunda ise yalnızca ROE anlamlı çıkmıştır. Finansal göstergelerin anlamlı çıkması, ilgili bileşenin kurumsal performans üzerinde belirleyici bir etkisinin bulunduğunu ve bu ilişkinin istatistiksel olarak güvenilir olduğunu göstermektedir. Diğer yandan, anlamlı olmayan sonuçlar, ilgili bileşenin ölçülen performans değişkeni üzerinde istatistiksel olarak etkili olmadığını ve bu alanlarda gelişim ihtiyacının bulunduğunu göstermektedir. Sonuç olarak araştırma, KRY olgunluk düzeyinin artmasıyla birlikte stratejik karar alma kalitesinin yükseldiğini, belirsizlik kaynaklı hatalı karar riskinin azaldığını ve kuruluşların finansal performanslarının iyileştiğini göstermektedir. Önerilen bütünleşik model, kurumların güçlü ve zayıf yönlerini bileşen düzeyinde analiz ederek, olgunluk seviyelerinin artırılmasına yönelik stratejik bir yol haritası sunmaktadır. Bu bağlamda çalışma, literatüre çok boyutlu bir KRY olgunluk modeli kazandırırken; uygulamada, kuruluşlara sürdürülebilirlik, operasyonel dayanıklılık ve rekabet avantajı sağlama potansiyeli sunmaktadır.